BỆNH “TRÌNH DIỄN TƯ TƯỞNG” TRONG NHÀ ĐẠO

 

BỆNH “TRÌNH DIỄN TƯ TƯỞNG” TRONG NHÀ ĐẠO

Hai điều trăn trở nhất của giáo hội Công giáo Việt Nam là Đời sống cộng đoàn (Giáo xứ, Dòng tu…) xuống dốc và Truyền giáo không hiệu quả.

Có lẽ các vị hữu trách rõ những nguyên do chính yếu cản trở nỗ lực phát triển toàn diện Giáo hội địa phương, cụ thể như bài phát biểu của Đức Tổng Giám mục Sài Gòn (20/01/2025) “Tất Cả Sứ Vụ Quy Về Phúc Âm Hóa”, trích câu phát biểu ngài: “SUY NIỆM ĐỦ RỒI, NHIỀU LẮM RỒI, ĐỪNG CÓ VIẾT NỮA!”.

Đức Tổng Giuse nói các thứ mầu nhiệm viết nhiều lắm, các thứ suy niệm tràn trề hết… Nhưng điều cần và hiệu quả cho truyền giáo là viết cho mọi người mọi giới có thể cảm được Chúa: Cho học sinh, cho công nhân, cho lao động bình dân… thì ít có. Mà viết cái này rất khó, bởi không phải chỉ là tư tưởng mà là cả đời sống chứng nhân.

Giáo hội Việt Nam đang rơi vào trào lưu thích “trình diễn tư tưởng”. Những bài giảng hùng hồn trong Thánh lễ, nhưng chuyên đề khơi sâu khơi rộng nơi chủng viện, học viện, những đại hội với chính yếu là phát biểu, những hội thảo, khóa đào tạo… ôi thôi bao la bát ngát. Sau đó là những tràng pháo tay cùng bao lời có cánh “cha sâu sắc quá, sơ hay quá sơ ơi…”. Những vị “sâu sắc” đó lại phải sống phiêu du vượt nhân thế để tìm kiếm “những sự cao siêu trên trời”.

Cơ hội trình diễn tư tưởng trở thành một mục tiêu phấn đấu cho nhiều người, nhất là người tu. Bằng cấp và địa vị là 2 yếu tố cần thiết để người thích trình diễn tư tưởng có đất diễn (tiêu chuẩn để được ưu tiên mời thuyết giảng). Và rồi hệ lụy là một Giáo hội cơ chế nặng nề, thiếu thực tế, nhân lực ảo… như ta đang thấy.

Bệnh trình diễn tư tưởng sẽ giết chết thực tại. Bởi nói rất hay nhưng sống ngược đang đầy gương trước mắt. Người nói thì nổi nang, kẻ làm nhiều thua thiệt. Các thế hệ sau thích nhìn vào ánh hào quang của vị đang thao thao bất tuyệt trước cử tọa đông đảo, mà khó để cảm những giọt mồ hôi cùng với bước chân âm thầm của bậc tông đồ theo tinh thần Đức Ki-tô.

Đức Tổng đã nói lên điều mà ta vẫn “ngại không dám nói”. Hàng ngàn các thánh được tuyên dương, mấy vị có bằng cấp? Hàng trăm nhà cải cách và truyền giáo vĩ đại, mấy vị nói giỏi? Chúng ta ảnh hưởng của văn hóa đời ngày càng nặng, văn hóa của ảo ảnh và ru ngủ thực tại.

Tác giả bài viết: Lm. Giuse Nguyễn Đức Thịnh

Nguồn tin: giaophanlongxuyen.org

 Suy tư: 

- Lần đầu tiên đọc được bài này được đăng trên trang gpbanmethuot.com, tôi cảm thấy giật mình vì tác giả dám nói lên một sự thật (trích lời ĐGM Nguyễn Năng) là: những suy niệm quá nhiều rồi - đừng viết nữa!  Tôi liên tưởng đến thánh nhạc: các bài hát mới liên tục được đưa lên mạng quá nhiều, hát đến tận thế cũng không xuể... Đó là những nhận định có thật, nhưng kết luận đưa ra mới thật sự quan trọng và cần thiết hơn: đừng viết những điều sáo rỗng, nên viết những gì thiết thực đánh động tâm hồn người đọc, giúp họ thay đổi đời sống và tìm gặp Chúa; hãy sáng tác những bản nhạc có chất lượng về âm nhạc, lời xác tín, giúp người khác tìm được Chúa.

- Giáo hội VN được báo động là : đời sống cộng đoàn xuống dốc (Giáo xứ, dòng tu) và truyền giáo không hiệu quả. Ở các Giáo xứ, biểu hiện dễ nhận thấy là người trẻ càng ngày càng xa nhà thờ, các vụ ly dị và ly thân nhiều, ít tân tòng tự nguyện (không phải vì hôn phối) và ám ảnh nhất là con số 7% người có đạo. Còn các dòng tu và chủng viện, dấu hiệu dễ nhận thấy là con số ơn gọi đang suy giảm rõ rệt qua từng năm. Sự trì trệ và suy thoái này buộc chúng ta phải dừng lại để suy nghĩ và cầu nguyện để tìm ra nguyên do và giải pháp: có thể là do mỗi người không tích cực cầu nguyện và dấn thân cho việc truyền giáo? Do chúng ta không được thực hiện những việc bác ái qua việc điều hành những hoạt động bác ái - giáo dục như trại phong, bệnh viện, trường học, truyền hình ... như một cách trình bày về Chúa Ki tô cho người ngoài Ki tô giáo? Người giáo dân không được đào tạo đầy đủ kiến thức giáo lý và xã hội để góp sức mình vào công việc rao giảng về Chúa cho lương dân? - Rất nhiều câu hỏi đặt ra và mỗi khía cạnh được đưa ra đều có lý một phần, nhưng theo tôi, lý do chính dẫn đến đời sống cộng đoàn xuống dốc và việc truyền giáo không tiến triển là do mỗi người không sống đúng con người của mình: cha không ra cha, sơ không ra sơ và con không ra con (đối với Chúa). Chúa trách ta sống hâm hâm dở dở, đánh mất tình yêu thuở ban đầu (sự đơn thành của những Ki tô hữu sơ khai - khi mới trở lại Ki tô giáo). Đừng bằng lòng với việc siêng năng đến nhà thờ mà phải xét lại cuộc sống hằng ngày xem mình nói gì, nghĩ gì, cầu nguyện thế nào, hành xử ra sao, sử dụng thời giờ Chúa ban ra sao. Mỗi người Ki tô hữu hãy là chính mình trong bậc sống của mình như Chúa Giê su mong muốn, siêng năng cầu nguyện cho người khác được vững tin, cho nhu cầu truyền giáo, đóng góp phần mình bằng việc nghiền ngẫm Lời Chúa để rồi truyền giáo bằng phần nhỏ của mình... phần còn lại, Chúa sẽ cho hạt lúa mọc lên khi Người muốn.

Đòi dấu lạ

 

Đọc Tin Mừng Mc (8,11-13), chúng ta nhận ra một điều: Trong những chương trước, Chúa Giê su làm phép lạ quá nhiều, đến nỗi nghe tin Chúa ở đâu thì người ta khiêng người bệnh đến đó để chỉ cần đụng đến gấu áo Chúa thì đã được khỏi, Chúa trừ quỷ, Chúa làm cho biển im lặng, Chúa chữa người câm điếc, và ngay ngày hôm trước (8,1-10) Chúa làm phép lạ cho 4.000 người ăn no, vậy mà hôm nay các biệt phái lại đòi Chúa làm dấu lạ, và Chuá thở dài, vì sao vậy?

Phép lạ đầy dẫy ra đấy mà dân Do Thái vẫn không tin và cứ đòi thêm dấu lạ nữa, đó là một sự cứng lòng và họ muốn điều khiển Chúa phải làm theo ý họ, thỏa mãn sự hiếu kỳ và đáp ứng nhu cầu vật chất của họ. Điều này làm chúng ta phải suy nghĩ: khi đối diện với đức tin vào Thiên Chúa, một là tin tất cả hai là không tin gì cả. Người tin Chúa thì tin tất cả và từng điều trong kinh Tin Kính dạy, người ấy còn tin rằng Thiên Chúa là tình yêu và là Đấng quyền năng, Ngài lo liệu cuộc sống từng người đến từng chi tiết, đến độ Ngài đếm từng sợi tóc trên đầu ta. Có thể nói: mỗi ngày sống của ta đã được Chúa viết kịch bản và mỗi người chúng ta là những diễn viên trên cuộc đời, nhưng không phải là những con rối – mà là những người con được sống trong vòng tay yêu thương của Cha nhân lành, những con người có tự do và lý trí. Thiên Chúa là tác nhân đệ nhất, còn những sự việc xảy ra và con người bên cạnh ta chỉ là nguyên nhân đệ nhị. Để dễ hiểu, xin trích chuyện Kinh Thánh: Khi chạy trốn sự truy đuổi của Apsalon, Vua Đavit bị một kẻ tiểu tốt chặn đường chửi rủa thậm tệ, những cận thần đòi giết kẻ đó, nhưng Đavít nhận ra mình đáng bị như vậy và kẻ chửi rủa kia chỉ là người Chúa sai đến: Chúa là nguyên nhân đệ nhất và kẻ kia chỉ là nguyên nhân đệ nhị, đừng giết nó.

Còn kẻ không tin thì cho rằng Kinh Thánh viết những chuyện phản khoa học và không đáng tin, chỉ là chuyện hoang đường vì không thể kiểm chứng, tôn giáo chỉ là công cụ của những kẻ cầm quyền và thật đáng thương cho những kẻ bị mê hoặc bởi những chuyện sáng tạo, cứu chuộc, đời sau, sống lại, quyền vô ngộ, 8 mối phúc… Đối với họ, mọi sự trên đời đều do ngẫu nhiên, đừng tin gì thần thánh vì chính niềm tin đó kiềm chế sự tiến bộ của nhân loại và cản trở tự do hưởng lạc, chết là hết, có thế thôi.

Thánh Phaolô nói: “Nếu Chúa không sống lại thì niềm tin ra vô ích”. Trọng tâm của Kitô giáo là ĐỨC KI TÔ CHẾT VÀ PHỤC SINH. Đứng trước mầu nhiệm phục sinh có người đòi phải có bằng chứng để tin, nhưng Chúa lại nói: Phúc cho kẻ không thấy mà tin, có nghĩa là cứ tin đi - rồi bạn sẽ gặp được Đấng phục sinh. Phép lạ vẫn xảy ra mỗi ngày và từng giây phút, nhưng thật đáng tiếc là chúng ta không dễ nhận ra chúng - để dâng lời tạ ơn Chúa, chúng ta quá bận tâm đến những chuyện vặt vãnh của cuộc sống để không nhận ra những điều thiết yếu:  mình luôn được Chúa thi ân – để rồi dâng lời tạ ơn Ngài. Thánh Phan xi cô nhận ra những quà tặng: anh mặt trời, chị nước, chị gió, mẹ thiên nhiên, trăng sao… và thánh nhân đã cất lên tiếng ngợi ca ĐẤNG TẶNG QUÀ.

Bài trích sách Sáng Thế (4,1-15) Chúa nói với Cain: “Tội lỗi đang nằm phục ở cửa, ngươi phải khống chế nó”. Điều này nói với chúng ta rằng: sự ghen tương, sự tham lam, đam mê xác thịt luôn rình rập ta – phải cảnh giác. Khi một xã hội xem tiền quan trọng hơn tình, thì có nhiều bất hòa và xào xáo tình nghĩa anh em thật đáng thương. Lòng tham thì vô đáy, con cái có thể hợp lực với nhau để kiện ‘gì ghẻ’ khi bố đã mất, hòng chia mỗi đứa thêm vài mét đất mặt tiền, có người đã định cư bên Mỹ lâu năm nhưng nay cũng gây sự để anh em bên VN cũng phải chia cho mình vài mét đất. Sự ghen tị và tham lam luôn rình rập, phải cầu xin ơn Chúa, năng lãnh nhận bí tích Thánh Thể và bí tích giao hòa. Tôi xin mượn trang giấy này để nói lên một mơ ước nảy sinh từ khi nghe một linh mục đang mục vụ bên Mỹ tâm sự: Hội dòng của cha có lịch giải tội hằng tuần cho giáo dân Mỹ và VN, lịch này được công bố rộng rãi cho nhiều giáo xứ trong vùng biết: từ 7g tối thứ tư hàng tuần, ban đầu rất ít người xưng tội và cha cứ ngồi ở tòa để lần hạt, nhưng rồi cứ đông dần, hiện nay phải 3 cha ngồi tòa mới xuể, giải tội lúc nào hết hối nhân thì nghỉ, cha nhận xét ‘trước đây họ xưng tội 6 tháng/lần thì nay 3tháng/lần. Tôi nghĩ: các ca đoàn trong giáo xứ đều có lịch tập hát hằng tuần 2-3 lần, các linh mục mà cũng có lịch giải tội cụ thể hàng tuần như thế thì rất đáng mơ ước.

Xin Chúa mở mắt tâm hồn để con nhìn thấy công trình kỳ diệu Chúa khắp nơi nơi, để rồi con dâng lời tạ ơn Chúa thay cho những bận tâm lo lắng sự đời và chất đầy tâm hồn với những kiến thức vô bổ. Xin ban cho con sự an bình vì biết Chúa đang đồng hành và bao bọc con, để rồi con không quá bận tâm lo lắng về chuyện cơm ăn áo mặc và chuyện tương lai cuộc đời. Xin ban cho con một tâm hồn quảng đại với tha nhân như Chúa đã thương con. Và xin ban cho con một tâm hồn trong sạch – không chiều theo sự giả trá, tham lam của cải mà đánh mất tình nghĩa anh em. Amen.

CÂM ĐIẾC THIÊNG LIÊNG

 

Nếu bạn được sinh ra đời lành lặn thân xác và tinh thần, đó là một món quà lớn mà ta nên tạ ơn Trời. Có một bài hát sinh hoạt có lưu truyền trên mạng: “Cám ơn trời. Xin cám ơn trời: Cho tôi đôi con mắt, cho tôi hai bàn tay, cho tôi sinh làm người. Cám ơn trời, xin cám ơn trời”.

Tuy lành lặn về thể xác và tinh thần, nhưng chúng ta vẫn thường mắc bệnh câm điếc thiêng liêng, thường được gọi là ‘thiếu nhạy bén’ trong cuộc sống. Bài trích sách Sáng Thế nói đến việc sa ngã của ông bà Nguyên tổ, ma quỷ đã cám dỗ họ có cái nhìn sai lệch về Thiên Chúa: không còn là một Thiên Chúa yêu thương gần gũi mà là một Thiên Chúa mưu lược và cản trở sự tự do của con người. Không phải là sự thèm ăn hoặc sự hấp dẫn của trái cây đã làm ông bà sa ngã mà điều thâm sâu của cơn cám dỗ là: con người muốn chối bỏ quyền năng của Thiên Chúa và chối bỏ thân phận thụ tạo của mình. Sách Sáng Thế muốn nói lên rằng: Đã có một lệnh truyền, và con người đã bất tuân lệnh truyền đó, còn việc có cây biết lành biết dữ… chỉ là cách diễn tả thôi. Ông bà Nguyên tổ đã mắc bệnh câm điếc thiêng liêng, có cái nhìn sai lệch và không nhạy bén về tình yêu Thiên Chúa.

Khi Chúa Giê su làm phép lạ chữa lành bệnh tật và xua trừ ma quỷ, có nhiều người dâng lời ca tụng Thiên Chúa – nhận ra quyền năng của Đấng Me- si a , nhưng nhiều người khác, nhất là các Biệt Phái và Luật sĩ, lại có cái nhìn sai lệch và tiêu cực về Chúa: do ma quỷ, vi phạm lề luật, nói phạm thượng…  Sự ghen tị và oán ghét đã dẫn đến một phiên tòa đầy bất công và một cái chết bi thảm của Chúa Giê su. Chúa Giê su đã từng nói đến tội phạm đến Chúa Thánh Thần thì không được tha: đó là không tin vào quyền năng Thiên Chúa, dẫn đến không hối cải và đến chết cũng không tin nhận Chúa Giê su là Đấng Cứu độ.

Khi suy niệm phép lạ đầu tiên của Chúa Giê su ở Ca na, chúng ta cảm nhận được sự nhạy bén của Mẹ Maria khi nhận ra đám cưới hết rượu. Sự nhạy bén của Mẹ cũng được thể hiện khi Mẹ vội vã lên đường thăm bà Elisabeth. Mỗi người chúng ta, trong vai trò cụ thể của mình, được Thiên Chúa dự liệu là người trợ tá của nhau, hãy học sự nhạy bén của Mẹ để có cách cư xử nhân ái và thương xót với anh chị em mình. Mỗi lần cúi chào tượng Đức Mẹ, sách tu đức có nói đến một lời cầu đơn giản mà chắc chắn Mẹ ưa thích: “Xin Mẹ làm cho con nên giống Chúa Giê su, con của Mẹ”. Một Chúa Giê su hiền lành và khiêm nhường, luôn vâng theo ý Chúa Cha, hiến dâng mạng sống để cứu chuộc nhân loại.

Mang thân phận con người, mỗi người chúng ta có những tật xấu mà mình không muốn nhìn nhận: ghen tị, thường nhìn sai lệch về tha nhân theo chiều tiêu cực, mặc cảm tự ti và tự tôn dẫn đến việc hạ bệ tha nhân cách nào đó… đó là sự câm điếc thiêng liêng, thiếu nhạy bén để nhận ra vẻ đẹp của cuộc sống đang diễn ra quanh ta.  Sự vô cảm được định nghĩa: không nhìn thấy cái đẹp, cái xấu, nhu cầu người khác và không biết động lòng. Vẻ đẹp ở đây không chỉ là vẻ đẹp của bông hoa, kiệt tác của thiên nhiên mà còn là vẻ đẹp của lòng người: lòng tốt, sự cảm thông, sự tha thứ, hy sinh, tận tâm… đó là những lọ ‘thuốc nhỏ mắt’ mà Cha nhân lành gửi đến - giúp cho mắt tâm hồn ta được sáng hơn.

Lời Tv: Xin dạy con biết đếm tháng ngày mình sống, ngõ hầu tâm trí được khôn ngoan. Ngẫm nghĩ lại đời mình, chúng ta sẽ nhận ra biết bao hồng ân và sự tha thứ của Chúa để rồi mình cũng ‘hãy đi và làm như vậy’; biết bao lần thoát bệnh, thoát chết, để rồi mình phải làm một điều gì đó cho Chúa và tha nhân; biết bao người thân, người trẻ đã ‘đi trước’ chúng ta để rồi hãy tích cực lo lắng cho phần rỗi, lo tu thân tích đức, lo thờ phượng và bám chặt vào Chúa hơn. Và mỗi ngày, hãy chạy đến với Chúa Giê su, vì chỉ có Ngài có khả năng chữa lành bệnh ‘thiếu nhạy bén’ trong tình yêu, để chúng ta có cái nhìn tích cực về anh em và bớt chê trách anh em.

 

Tiếng gọi

 

Cả 3 bài đọc được sử dụng trong Chúa nhật 5 TN C đều nói đến tiếng Chúa mời gọi con người thi hành một sứ mệnh mà Chúa giao phó: tiên tri Isai–a, Sao-lô, và 4 môn đệ đầu tiên. Điểm chung của những ơn gọi này là: người được gọi ý thức sự bất xứng và ô uế của mình, Thiên Chúa thực hiện một dấu lạ và người được gọi ý thức rằng họ được gọi là nhờ ơn Thiên Chúa.

Chúng ta dừng lại kỹ hơn ở bài Tin Mừng Lc 5,1-11 để chiêm ngắm vẻ đẹp của ơn gọi của những môn đệ tiên khởi để rồi khám phá ra ơn gọi Chúa vẫn đang mời gọi từng người trong cuộc sống hôm nay. Điều đầu tiên cần khám phá là những người được Chúa gọi hôm nay đã có ước vọng đạo đức, vài người trong họ đã từng là môn đệ ông Gioan, đã từng tiếp xúc với Chúa Giê su, đã mong chờ và chuẩn bị cách tích cực cho Đấng Cứu Thế đến. Điều thứ hai cần ghi nhớ là Chúa làm phép lạ mẻ cá lạ lùng là để giúp họ nhận ra quyền phép của Thầy Giê su, từ đó nhận ra sự bất xứng của mình. Phép lạ còn giúp họ can đảm rũ bỏ những quyến luyến của quá khứ - lên đường cho sứ mạng mới. Điều thứ 3 thường không được nhắc đến nhưng lại đáng chúng ta suy nghĩ là cái giá của sự từ bỏ: các môn đệ tiên khởi có nghề nghiệp và gia đình riêng của mình, bỏ đâu có dễ và tương lai theo Thầy thì còn mơ hồ lắm, vậy mà họ bỏ lưới bỏ thuyền để đáp lại tiếng Chúa gọi… đó là một sự mạo hiểm, là đức tin.

SGLHTCG (150, 1814) dạy rằng: “Đức tin là ơn Thiên Chúa ban, giúp chúng ta tin tưởng và phó thác hoàn toàn vào Thiên Chúa và mau mắn đón nhận tất cả những chân lý Thiên Chúa đã mạc khải và Hội Thánh dạy phải tin”. Nói đến đức tin, người ta thường nhắc đến ông Abraham và Đức Maria, các vị đáp lại tiếng gọi của Chúa, ra đi mà không biết trước con đường mình sẽ đi. Tiếng Chúa gọi thường không rõ ràng như khi Chúa nói với 4 môn đệ đầu tiên: “Hãy theo Ta”. Khi có những tiếng mời gọi bước vào đường tu trì, có những người vẫn xin Chúa một vài dấu chỉ, và Chúa thường chiều lòng người – tựa như mẻ cá lạ xảy ra trong Tin Mừng Lc hôm nay.

Tiếng Chúa gọi mời ta theo Ngài không chỉ xảy ra 1 vài lần trong đời, mà là từng ngày sống của mỗi người, có điều là nhiều khi ta không nhận ra và đôi khi nhầm lẫn hoặc bị tiếng gọi khác lấn át mất. Tiếng Chúa mời gọi ta tiến lên trên con đường trọn lành, chống lại sự tầm thường và một cuộc đời trống rỗng. Người ta thường kể cho nhau nghe và lưu truyền những cuộc đổi đời nổi tiếng như Phaolo, Augustino, Phanxico Assidi, I-nha-xio… nhưng đừng quên rằng chung quanh chúng ta có rất nhiều chứng nhân đức tin, vẫn miệt mài phục vụ Giáo hội trong khiêm tốn – kiên trì – tin yêu Giê su. Tiếng Chúa được thể hiện cụ thể nhất trong những bổn phận hằng ngày: bổn phận trong gia đình, bổn phận của một người giáo dân và bổn phận phục vụ giáo xứ trong những tập thể mà mình đã đảm nhận. Ơn gọi nào cũng có những giá của nó, đó là những từ bỏ để kiên trì với bổn phận. Người ta thường nhắc đến những lời thề hứa long trọng như nghi thức nhậm chức của HĐGX, lời thề hứa hôn phối … nhưng khi mình tự nguyện tham gia một sinh hoạt nào đó như ca đoàn, ban lễ sinh, ban điều hành hội Gia trưởng và Hiền mẫu… thì chính mình đã tự cam kết trung thành với kỷ luật, vâng lời, kiên trì, khiêm tốn phục vụ Chúa: tiếng Chúa được thể hiện rõ ràng trong việc bổn phận.

Chuyện kể rằng: có một bác tài xế taxi, sau khi hoàn thành cuốc xe chở một người phụ nữ về nhà, bác lại lên đường kiếm khách để mưu sinh, nhưng bác thấy ở ghế sau có một chiếc ví mà người khách vừa rồi đã bỏ quên. Bác liên lạc qua ĐT để hẹn bà kia đến góc phố để nhận lại ví. Khi người phụ nữ nhận lại ví, bà thấy mọi thứ vẫn còn đầy đủ thì muốn ngỏ ý trả cho bác tài một ít tiền, nhưng bác tài không cầm tiền mà chỉ hỏi xem cho biết có bao nhiêu tiền trong ví, sau đó bác lấy một cuốn sổ ra ghi chép. Người phụ nữ ngạc nhiên, bác cho biết: Tôi ghi vào sổ để biết cái giá phải trả cho sự thành thật.

Tám Mối Phúc Thật mà nhiều giáo xứ vẫn đọc trước Thánh lễ Chúa Nhật, mối phúc thứ tư: Phúc cho ai khao khát điều công chính vì họ sẽ được no thỏa. Nhiều vị thánh khao khát trở nên giống Chúa Giê su, họ được đổi đời khi tiếp xúc với sách Tin Mừng, Gương Chúa Giê su và hạnh các thánh. Ngược lại, khi tâm trí chúng ta chứa đầy những sự dữ như ghen ghét, ganh tị, hình ảnh dâm ô và những câu chuyện băng hoại luân lý, chuyện vô bổ, chuyện chè chén say sưa và hưởng thụ… thì tâm hồn chúng ta sẽ bị kéo chùng xuống nghiêng về một cuộc đời trống rỗng và vô nghĩa. Chúa trách một cuộc sống ‘hâm hâm dở dở, không nóng không lạnh’, vì những người không nhận ra mình là người bất xứng và tội lỗi thì khó nhận được lòng thương xót của Chúa. Bạn và tôi, mỗi ngày sống, chúng ta lại bắt đầu cuộc hành trình chống lại sự tầm thường, kiên trì đáp lại tiếng mời gọi nên trọn lành cuả Thầy Giê su.

Ánh Sáng Lời Chúa

 

Mỗi sáng ta thức dậy, ánh sáng bình minh le lói chiếu sáng địa cầu, giúp ta nhìn mọi vật cách sáng tỏ. TV 118 được gọi là Thánh Vịnh Lời Chúa dài đến 176 câu, câu quen thuộc nhất là: “Lời Chúa là đèn dọi bước chân con , là  ánh sáng chỉ đường cho con đi”.

 Từ trong Cựu ước, sau khi đưa dân Israel ra khỏi Ai Cập, Thiên Chúa đã ban cho dân Lề luật của Người để hướng dẫn dân bước đi theo con đường Chúa muốn. Thiên Chúa giao kết rõ ràng: Chúa sẽ bảo vệ dân như con ngươi mắt Chúa, còn dân tuân giữ luật Chúa truyền. Lịch sử dân Chúa gắn liền với việc tuân giữ luật Chúa: khi họ bất trung, Chúa dường như bỏ rơi họ, đất đai bị xâm chiếm, dân chúng lưu đày, đền thờ trở nên hoang vắng. Chúa thường nổi giận khi dân thờ bụt thần dân ngoại, vì đó là tội bất trung - ngoại tình.

Chính việc Chúa ban lề luật đã làm cho dân riêng Chúa khác biệt với các dân tộc khác, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở Lề Luật Thiên Chúa ban trên núi Si nai. Nếu phân tích một chút, chúng ta nhận thấy: 3 giới răn đầu của Thập giới hướng về Thiên Chúa (chỉ tôn thờ một Thiên Chúa duy nhất, không tạc tượng thần và thờ lạy nó, không kêu tên Chúa vô cớ); còn 7 giới răn còn lại hướng dẫn đời sống luân lý (giữ ngày Sa bat, không giết người, không ngoại tình, không trộm cắp, không làm chứng gian,  không ham muốn vợ và của cải người khác). Có thể nói, thập giới là bộ luật cổ xưa nhất, hợp lý nhất và hợp thời nhất, vì đến hôm nay vẫn là điểm tham chiếu cho đời sống luân lý của một xã hội văn minh.

Ngay trong ngày nhậm chức (20/1/2025), tổng thống Trump đã ký 200 sắc lệnh về luật để điều hành đất nước trong nhiệm kỳ của mình, và sẽ còn ký tiếp nữa. Bất cứ một đất nước nào cũng liên tục phải điều chỉnh sinh hoạt xã hội bằng những luật lệ các loại, nhưng rồi vẫn có những kẽ hở bị lách luật, còn luật Chúa thì bất di bất dịch cả mấy ngàn năm nay – như vậy có cứng nhắc và lỗi thời hay không?_ Thưa, luật pháp Chúa ban thì toàn thiện, bồi bổ tâm can, hướng dẫn mọi người tìm được Chân Lý, là nguồn hạnh phúc. Giáo hội vẫn có những bộ luật được điều chỉnh qua dòng thời gian, nhưng đó chỉ là những hướng dẫn thứ cấp, những quy định thấp hơn Thập giới. Chúng ta nhận ra rằng, luật lệ GH có những khoản luật phù hợp với lý trí con  người và dễ chấp nhận như tôn trọng của cải và danh dự người khác, công bình, bác ái, làm lành lánh dữ... nhưng có những luật được xã hội xếp vào loại cứng nhắc khó chấp nhận như : bảo vệ sự sống từ lúc thụ thai đến lúc chết tự nhiên, không được ly di, hôn nhân đồng tính, thụ thai nhân tạo...

Người Ki tô hữu tự hào là có một bộ luật hoàn hảo, được rửa tội, có Kinh Thánh… điều đó đúng nhưng chưa đủ. Chúa Giê su luôn nhắc ta: Ai yêu mến Thầy thì tuân giữ Lời Thầy, tóm lại trong hai giới răn chính: mến Chúa và yêu người; kẻ nghe và tuân giữ Lời Chúa được ví như người khôn xây nhà mình trên nền đá vững chắc – còn kẻ chỉ thưa ‘lạy Chúa’ mà không thực hành sẽ bị Chúa chối từ: “Ta không biết các ngươi, hãy cút khỏi mặt Ta”.

Có câu chuyện kể: Có một người lạ xuất hiện trong làng, ông ta chưa kịp làm quen với dân làng thì đã bị bệnh và chết, dân làng tìm thấy một cuốn sách lạ trong hành lý ông bỏ lại – đó là cuốn Kinh Thánh, nhiều người trong làng đã đọc sách này nhưng họ không hiểu rõ những điều được ghi trong sách đó, họ mới cử một người thanh niên đi đến những làng chung quanh để quan sát cuộc sống của các làng đã đọc cuốn sách này. Sau một thời gian quan sát nhiều nơi, vị sứ giả trở về và kể lại cuộc sống của những người tiếp xúc với Sách Kinh Thánh: Có thể chia thành nhiều hạng người, có kẻ chẳng quan tâm đến sách đó, kẻ khác thì đọc sách đó nhưng cuộc sống chẳng thay đổi nhiều, có kẻ thì giữ một số điều nhưng vẫn sống tầm thường, có kẻ mộ đạo tuân giữ những lời sách Thánh dạy, và có kẻ dám chết để bảo vệ những chân lý Kinh Thánh dạy. Câu chuyện kết ở đó, không hiểu sau này làng này có theo đạo hay không.

Có câu chuyện khác kể về một người đàn ông nghiện rượu lâu năm, muốn chừa nhưng không được và đã nhiều lần bị mất việc. Anh gặp một vị tu sỹ, vị này cho anh lời khuyên: Mỗi ngày hãy đọc một đoạn Kinh Thánh. Anh ta thực hành ngay, nhưng rồi vì không có kiến thức nên anh chẳng hiểu gì cả, anh đến gặp vị tu sỹ để xin một lời khuyên khác, nhưng vị tu sỹ bảo anh: “Anh cứ tiếp tục đọc Kinh Thánh, anh không hiểu nhưng ma quỷ thì nó hiểu và nó đang run sợ đó”. Anh này tiếp tục đọc như lời dạy và anh đã bỏ được rượu.

 

Mỗi ngày, chúng ta hãy tập thói quen mở lịch Phụng Vụ và đọc kỹ 2 bài đọc được chọn cho từng ngày, ghi nhớ một câu để tiếp tục nghiền ngẫm trong ngày sống. Tốt nhất là đọc bài Tin Mừng của ngày mai trong giờ kinh tối, sau đó nghiền ngẫm ‘câu ghi nhớ’ khi chưa ngủ, nghĩ tới câu đó khi thức giấc và cầu nguyện với câu đó khi tham dự Thánh Lễ, và thình thoảng nhớ lại ‘câu ghi nhớ’ trong cả ngày sống. Lời Chúa sẽ đem lại vị ngọt cho ngày sống của bạn.

Ơn hiệp nhất

 

Hằng năm, Giáo hội dành ra 1 tuần lễ (17/1-25/1) để cầu nguyện cho sự hiệp nhất của các Ki tô hữu. Chúng ta nghĩ trước hết đến các giáo phái Ki tô như Công giáo, Chính thống giáo, Tin lành, Anh Giáo, các anh em ly giáo nhỏ hơn và cả những lạc giáo. Nhưng cũng đừng quên sự chia rẽ vẫn luôn xảy ra ngay giữa lòng những giáo hội này, giữa những đoàn thể trong một giáo xứ, giữa các thành viên trong một cộng đoàn tu trì chỉ gồm 5-7 thành viên. Lời cầu nguyện xin ơn bình an hiệp nhất là một lời cầu nguyện quan trọng, rất đẹp lòng Chúa Giê su, và chỉ với ơn Chúa thì các thành viên trong một gia đình, dù nhỏ hay lớn, mới tránh được mưu chước của ác thần.

Nhìn lại lịch sử Giáo hội, chúng ta biết có 3 cuộc ly giáo lớn giữa những người tin vào Chúa Ki tô. Năm 1054 ly giáo của anh em Chính thống; năm 1516 là cuộc ly giáo của anh em Tin lành Luther, và chỉ khoảng 10 năm sau, cuộc ly khai của anh em Anh giáo với vua Enrico VIII xảy ra từ từ, vì ĐGH không chấp nhận hủy bỏ cuộc hôn nhân trước đây, để nhà vua cưới Anna Bolena, và nhà vua tuyên bố mình có quyền tối thượng trên Giáo hội tại Anh. Nhìn vào 3 cuộc ly giáo đó, chúng ta có thể nhận ra 3 nguyên nhân nổi bật dẫn đến những ly khai đáng tiếc này. Thứ nhất là do lòng kiêu ngạo : ai cũng cho rằng chỉ mình là có lý mà không khiêm tốn nhận ra rằng mình có những sai lầm cần phải sửa chữa, không có thiện chí để lắng nghe người kia, không muốn vâng phục ĐGH . Nguyên nhân thứ hai là phải kể đến là tính nóng nảy, thiếu lắng nghe và cẩn trọng trong tiến trình hỏa giải - vội ra vạ tuyệt thông cho nhau. Và nguyên nhân thứ 3 là bị những dục vọng và lợi lộc chi phối.

Từ sau Công Đồng Vaticano, công cuộc Đại kết (hiệp nhất các Ki tô hữu) đã được đề cao và các Giáo hội đã có những sự hòa giải và gần gũi đáng kể, nhất là anh em Chính Thống. Một phần là do các tổ chức gặp gỡ liên tôn, hợp tác làm việc và cầu nguyện chung, những lời xin lỗi và thăm viếng nhau của các vị lãnh đạo các Giáo hội, và quan trọng nhất là lời cầu nguyện của các tín hữu trên khắp thế giới, vì chính Chúa Giê su đã xin với Chúa Cha: Lạy Cha, con cầu xin cho các môn đệ và các tín hữu được nên một như Cha với Con là một (Ga 17,20). Giáo hội là một cơ thể sống, mỗi lời cầu nguyện ta dâng lên, tựa như một enzyme tốt lành sẽ làm cho cơ thể đó khỏe mạnh hơn, lướt thắng những mầm chia rẽ mà ma quỷ không ngừng gieo rắc trong tâm khảm mỗi người: nghi ngờ, tự cao tự đại, cố chấp, nóng nảy, ghen tương, lợi lộc… 

Khi nói đến việc truyền giáo và sự hiệp nhất các Ki tô hữu, chúng ta dễ nghĩ đến việc mình phải có kiến thức, luận lý, tranh biện để những người ‘lầm lạc’ biết họ sai lầm – từ đó họ sẽ nhận ra sự đúng đắn của Giáo hội Công giáo và họ trở về nhà. Không phải thế, việc hiệp nhất của Giáo hội hoàn vũ và của các cộng đoàn lớn nhỏ là việc của ơn Thánh, là việc của Chúa Thánh Thần. Mỗi người nỗ lực hành động trong khả năng của mình để cho ước vọng hiệp nhất của Chúa Ki tô được thành sự, và phần cốt lõi là cầu nguyện, vì chia rẽ là việc của ma quỷ - hiệp nhất yêu thương là việc của ơn Thánh. Chúa dạy : ”Lúa chín đầy đồng mà thợ gặt lại ít, vậy anh em hãy xin chủ ruộng đi gặt lúa của Người”, và ở chỗ khác Chúa còn dạy: “Các con, tuy là ác, mà còn biết lấy của lành trao cho con cái, huống gì Cha các con trên trời, Người sẽ kíp ban Thánh Thần cho bất cứ ai xin Người”. Bản thân mỗi người hãy cố gắng để duy trì sự hiệp nhất yêu thương từ trong tâm trí,  trong lời nói và trong hành động, đừng gây bất hòa và chia rẽ; và luôn cầu xin ơn hiệp nhất cho mình, cho người bạn đời, cho gia đình, Giáo xứ và Giáo hội.

Vấn đề là chúng ta có còn niềm tin để cầu xin hay không! khi gặp cơn túng quẫn, chúng ta thường chạy đến Chúa để xin ơn này nọ cho bản thân và gia đình mình, mà thường quên không cầu nguyện cho những nhu cầu lớn hơn: cho danh Chúa được cả sáng, cho Nước Cha trị đến, cho ý Chúa được thể hiện trong Giáo hội- đất nước- gia đình, con cái. Khi thoát khỏi cuộc ám sát cách đây vài tháng, Tổng thống Trump có một câu nói rất đáng nhớ: Chúa đang muốn tôi sống là có lý do. Điều đáng kể là phần kết luận: tôi sẽ làm gì? - Kết luận ông Trump đưa ra là để làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại; có một linh mục sống sót sau dịch bệnh đã đưa ra kết luận: tôi sẽ đi tu để làm việc Chúa muốn; Một cô tiếp viên hàng không Mỹ nhận ra rằng: sắc đẹp tuyệt vời của mình là do Chúa ban, để rồi hiến mình giúp đỡ những người phong cùi ở VN. Mỗi người chúng ta cũng phải xác tín rằng: tôi được sinh ra đời, được sống thêm một ngày, được lành lặn thân xác và tinh thần là có lý do: khi đến trình diện Chúa, Chúa sẽ tính sổ với tôi không những về những điều xấu tôi không làm mà còn cả những điều tốt tôi đã không làm. Nhiều người có đạo chỉ mới cố gắng lánh dữ mà chưa làm điều lành. Không làm điều lành cũng là một tội: lãng phí những nén bạc Chúa giao.

Mỗi ngày sống, tôi lại lên đường. Mỗi tuần và mỗi năm, tôi miệt mài tiến bước trên con đường trọn lành. Dù mỗi lần xưng tội, toàn là tội cũ của mấy chục năm nay, Chúa vẫn vui lòng vì nhìn thấy nỗ lực của đứa con nhỏ đang lết tới Chúa, chính Chúa sẽ ra tay nâng ta đến gần Người. Hãy luôn cầu nguyện cho ơn bình an và hiệp nhất trong Giáo hội, trong giáo xứ, trong các tập thể và trong gia đình mình. Và thật tốt đẹp, hãy dâng những đớn đau vì bệnh tật để cầu nguyện cho các linh mục, người ta không thể đóng đinh Chúa Giê su lần thứ hai – họ sẽ quay sang tàn phá Hiền thê của Người là Giáo hội, trước hết là tấn công các linh mục là đại diện của Chúa Ki tô ở trần gian này.

Hôn ước

Đức Giê su, Mẹ Maria và các môn đệ có mặt tại bữa tiệc cưới ở Cana. Hội Thánh coi việc Chúa Giê su hiện diện trong tiệc cưới Cana có một ý nghĩa đặc biệt. Hội Thánh coi đó là sự xác nhận tính thiện hảo của hôn nhân và là lời loan báo rằng hôn nhân từ đây về sau là dấu chỉ hữu hiệu về sự hiện diện của Đức Ki tô (GLHTCG 1613).

Khi đọc kỹ 3 bài đọc trong phụng vụ tuần 2 TN C hôm nay, chúng ta lại thấy nổi bật lên hình ảnh của hôn ước cũ và hôn ước mới, với sự xuất hiện của Chúa Thánh Thần như là nguồn sống trong giao ước mới– làm sống động Hội Thánh là hiền thê của Chúa Ki tô (Bài đọc 2) . Hôn ước cũ được ký kết tại núi Si nai, qua trung gian ông Moisê, trong giao ước đó, dân Do Thái trở thành dân Chúa chọn và Thiên Chúa trở thành Chúa họ thờ . Còn giao ước mới được ký kết bằng máu Chúa Kitô đổ ra trên núi sọ, máu đó rửa ta sạch muôn vàn tội lỗi, giao hòa nhân loại với Thiên Chúa là Cha.

Tại tiệc cưới Cana, hai nhân vật quan trọng nhất là cô dâu và chú rể không được phác họa rõ nét: họ đẹp hay xấu, vui hay buồn, nói gì… chỉ biết là họ có mặt và là trung tâm của bữa tiệc. Vậy những nhân vật ẩn danh trong tiệc cưới Cana là những ai? – Chú rể là Chúa Giê su và cô dâu là Giáo hội, chủ tiệc là Thiên Chúa Cha và rượu làm hoan lạc lòng người là Chúa Thánh Thần.

Dấu lạ đầu tiên này được thực hiện để Chúa tỏ ra vinh quang của Người và các môn đệ tin vào Người. Chúng ta nhận ra rằng đức tin của các môn đệ triển nở một cách tiệm tiến, tựa như một mầm sống, các ông nhiều lần tự hỏi: Ông này là ai mà cả gió và biển đều vâng lệnh, lời dạy thì uy quyền mà còn truyền cho cả thần ô uế cũng bị trục xuất, và khi Chúa chịu thương khó thì các môn đệ khiếp hồn bạt vía và chạy trốn… Câu hỏi ‘đối với tôi Đức Giê su là ai’ cũng phải là một câu hỏi phải thường xuyên được đặt ra trong cuộc sống của mỗi người, nó giúp ta định hướng lại mục đích sống cho cuộc đời. Chúa vẫn chăm sóc và chủ động giúp cho đức tin được triển nở trong từng tâm hồn; còn chúng ta phải chăm bón cho niềm tin của mình được lớn lên mỗi ngày, vượt qua những cheo leo thác ghềnh của cuộc sống. Mới đây trong giáo xứ tôi, có một đôi hôn phối long trọng hợp thức hóa đời sống hôn nhân của họ. Cách đây vài chục năm, họ đã làm phép chuẩn hôn phối, vì người chồng không theo đạo Công Giáo. Sau nhiều năm chung sống, nay người chồng theo đạo, có thể nói: chứng từ sống đạo của người khác cùng với hoạt động của Chúa Thánh Thần đã làm cho thửa đất tâm hồn nở hoa. Nhưng cũng đáng cho ta suy nghĩ lại khi Chúa gửi biết bao người dân ngoại đến quanh ta, nhưng họ có nhận ra nơi ta một dấu chỉ nào không?

Hôn nhân Ki tô giáo là phản ảnh hôn ước giữa Chúa Ki tô và Hội Thánh. Hai người nam nữ thề hứa với nhau 3 điều: chung thủy, yêu thương và tôn trọng nhau trọn đời. Hai người phối ngẫu được mời gọi noi gương tận hiến của Chúa Giê su vì yêu thương Hội Thánh. Thông tin trên các trang mạng xã hội kể lại những hành vi phản bội vợ chồng thường làm chúng ta xao xuyến, tạo hưng phấn cho trí tưởng tượng, đó là hiện tượng tâm hồn ta bị quỷ ám. Muốn giữ được các nhân đức, chúng ta phải gìn giữ ngũ giác (xúc giác, khứu giác, thị giác, vị giác, và thính giác) và chuyên chăm cầu nguyện. Hãy nhớ rằng: ma quỷ luôn rình rập để lừa lọc chúng ta thuận theo những hạnh phúc trần tục và tội lỗi.

Và còn một hôn ước gần gũi và quan trọng nhất, đó là mối kết giao giữa Thiên Chúa với từng tâm hồn. Qua bí tích rửa tội, mỗi tâm hồn trở thành con cái Thiên Chúa, được Chúa yêu thương che chở và dìu dắt cho tới ngày được về bên Người. Hôn ước này cũng có 2 vế: Thiên Chúa yêu từng người như một người cha, còn người Ki tô hữu thề hứa sống là con cái Chúa. Đừng nghĩ việc theo Chúa là một điều bất đắc dĩ, phải gò ép mình để vác một gánh nặng luân lý, vì sợ Chúa phạt nên cố gắng đi lễ Chúa Nhật cho yên chuyện... Đúng hơn, cuộc sống người Ki tô hữu phải tràn ngập niềm vui và hy vọng vì biết rằng Chúa luôn đi bước trước trong tình yêu, như người cha người mẹ yêu con cái mình vô vị lợi, không phải vì chúng xứng đáng - nhưng vì chúng là con cái mình, thế thôi. Chúa còn khẳng định: Người còn tốt hơn cha mẹ trần gian bội phần.

 Điều cần nhận ra là Đức Ki tô đang sống trong dòng đời, Người không ngừng yêu thương tôi và hiến mạng vì tôi. Hành trình sống đạo của tôi là sống mối tương giao thân tình đó: tôi yêu Chúa Giê su đang sống trong lòng tôi và hiện diện nơi tha nhân, tôi tìm gặp người nơi các cử hành phụng vụ và qua những lời thầm thì của người yêu nói với người yêu.