Lm Giuse Ngô Mạnh Điệp
Quỳnh có dịp ghé thăm đan viện Clara Nghèo vào một buổi chiều, khi theo chân mấy người trong xứ mang chút quà tới biếu các dì. Đây là lần đầu cô đặt chân tới một Đan viện Dòng Kín. Mọi thứ ở đây lặng lẽ và bình an đến lạ, khác hẳn cái nhịp sống ồn ào bên ngoài mà cô đã quen.
Ra tiếp chuyện cô là dì Clara, một nữ tu đã lớn tuổi, gương mặt bình an, ánh mắt hiền hậu. Sau vài câu chào hỏi, hai người ngồi lại nơi phòng khách nhỏ, cạnh khung cửa nhìn ra khu vườn lặng lẽ.
Quỳnh nhìn quanh, rồi tò mò hỏi, với sự hồn nhiên của người trẻ: Dì ơi, cho con hỏi cái này, dì đừng cười con nhé. Con thắc mắc mãi. Các dì sống ở đây, trong đan viện này, là cả đời luôn hả dì? Không ra ngoài, không đi đâu sao ạ? Mà sống vậy... ít người biết tới mình, con thấy nó thế nào ấy. Con không hiểu sao các dì lại chọn con đường này. Dì Clara bật cười hiền: Con hỏi hay lắm. Nhiều bạn trẻ tới đây cũng thắc mắc y như con vậy. Để dì kể con nghe một chuyện, rồi con sẽ hiểu.
Con có biết hôm nay Hội Thánh mừng lễ thánh nữ nào không? dì hỏi.
Dạ, con không rõ dì ạ. Thánh Clara, đấng sáng lập dòng của các dì. Trong bài Tin Mừng lễ của ngài, Chúa Giêsu nói một câu dì rất thích. Chúa không bảo: các con là vàng của trái đất. Chúa cũng không bảo: các con là kim cương của thế gian. Chúa nói: các con là muối của đất, là ánh sáng của thế gian. Muối với ánh sáng, con thấy đó, là hai thứ tầm thường lắm, đơn sơ lắm. Nhưng thiếu chúng thì cuộc đời khác hẳn.
Quỳnh chăm chú nghe.
Con nghĩ mà xem, dì Clara nói tiếp. Hạt muối, khi nó làm tốt việc của nó, thì mình chẳng để ý tới nó đâu. Ăn món ăn ngon, người ta khen món ăn, chứ có ai reo lên: ồ, muối này tuyệt quá đâu con. Nhưng mà thiếu muối một cái là biết liền, nhạt nhẽo ngay. Đời tu của các dì cũng vậy đó. Âm thầm, không ai thấy, như hạt muối tan vào món ăn. Nhưng con biết không, một thứ đâu cần phải được nhìn thấy thì mới có giá trị. Hạt muối tan biến đi trong món ăn, mà nó làm thay đổi cả món ăn.
Dì Clara nói tiếp, giọng nhẹ nhàng: Thánh Clara hiểu điều đó. Ngài sống gần như cả đời ẩn khuất trong đan viện. Ngài không đi khắp nơi rao giảng. Ngài không tìm kiếm sự chú ý. Ngài cầu nguyện. Ngài hy sinh. Ngài yêu thương chị em của mình. Ngài trung thành với Chúa. Đời ngài ẩn giấu, như muối tan trong món ăn. Vậy mà hơn tám trăm năm sau, người ta vẫn còn được đánh động vì ngài. Con thấy không, cái đẹp của ơn gọi này là ở chỗ đó. Phần lớn những gì các dì làm đều âm thầm. Không ai thấy các dì cầu nguyện lúc tinh mơ. Không ai thấy những hy sinh nhỏ bé mỗi ngày. Nhưng một điều không cần được thấy, thì vẫn cứ có giá trị, con à.
Quỳnh khẽ gật đầu, như thể lần đầu tiên cô nghe được một điều ngược hẳn với cách nghĩ thông thường của mình.
Vậy còn ánh sáng thì sao dì?cô hỏi. Dì Clara cười: À, đây mới là điều đẹp nhất trong ngày lễ hôm nay. Con biết không, cái tên Clara, nghĩa là trong sáng, là rạng ngời, là chiếu sáng. Thánh Clara đã trở nên đúng như cái tên của mình. Ngài thành một ánh sáng. Nhưng lạ lắm con à, ngài chẳng bao giờ cố tỏa sáng. Ngài không tìm danh tiếng, không tìm sự chú ý. Ngài chỉ ở thật gần Chúa Giêsu, là Ánh Sáng thật. Và vì ngài ở gần Chúa, nên ánh sáng của Chúa mới chiếu qua ngài mà tỏa ra.
Dì Clara nhìn Quỳnh, ánh mắt trìu mến: Dì nói điều này, con nghe thử xem có đúng không nhé. Thế giới bây giờ, người ta cứ mải lo được người khác nhìn thấy. Ai cũng muốn được chú ý, được biết đến, được khen. Nhiều khi mình lo được người ta thấy quá, đến nỗi quên mất một câu hỏi quan trọng hơn: liệu Chúa có thấy nơi mình điều gì đẹp không? Người đời có thể không biết mình, nhưng Chúa thì thấy hết. Và cái Chúa thấy mới là cái đáng kể.
Câu ấy khiến Quỳnh lặng người suy nghĩ.
Thánh Clara dạy các dì thế này, dì nói tiếp. Đừng lo làm cho mình tỏa sáng. Hãy ở gần Chúa Giêsu, rồi để Chúa tỏa sáng qua mình. Con thấy đan viện này chứ? Nó như một ngọn đèn lặng lẽ cháy trong lòng Hội Thánh. Người ta tìm tới đây, mang theo đủ thứ gánh nặng. Người lo cho con cái. Người đau bệnh. Người trục trặc trong hôn nhân. Người hoang mang chẳng biết tỏ cùng ai. Họ tới và nói: dì ơi, xin cầu nguyện cho con. Tại sao vậy? Vì họ biết, đằng sau những bức tường này, có những người phụ nữ vẫn ngày đêm giữ cho ngọn đèn cầu nguyện cháy sáng. Con thấy không, tưởng là các dì vô ích với đời, mà hóa ra biết bao người đang tựa vào lời cầu nguyện của các dì đó.
Dì ngừng một chút, rồi nói, giọng tha thiết: Thế giới này đã quá nhiều bóng tối rồi con. Nhưng thay vì ngồi đó than trách bóng tối, thì mình thắp lên một ngọn đèn. Nhiều khi, chỉ một ánh sáng nhỏ thôi cũng đủ để nói với ai đó: đừng bỏ cuộc, Chúa vẫn còn đây.
Quỳnh thấy lòng mình lắng lại. Cô ngồi im một lúc, rồi khẽ hỏi:
Vậy... một người sống ngoài đời như con, thì làm sao để cũng thành muối, thành ánh sáng được hả dì? Chứ con đâu ở trong đan viện.
Dì Clara gật đầu, như chờ đợi đúng câu hỏi ấy: Con hỏi trúng cái cốt lõi rồi đó. Con không cần phải vào đan viện mới làm được muối, làm được ánh sáng đâu. Ngay giữa đời sống của con, con vẫn làm được mà. Chúa Giêsu nói: hãy để ánh sáng các con chiếu giãi trước mặt người ta, để họ thấy việc lành các con làm mà tôn vinh Cha các con trên trời. Con để ý kỹ nhé. Chúa không nói: để người ta thấy việc con làm mà khen ngợi con. Chúa nói: để họ tôn vinh Cha trên trời. Đó là điều phân biệt giữa một chứng nhân của Chúa và một người chỉ lo cho mình. Mình làm điều tốt, không phải để người ta nói: ồ, người này tốt quá. Mà để người ta nói: ồ, Thiên Chúa thật tuyệt vời.
Thánh Clara là như vậy đó, dì nói. Cả cuộc đời ngài chỉ tay về một Đấng khác, chứ không về chính mình. Khi người ta nhìn Clara, ngài muốn họ thấy Chúa Giêsu. Con thử lấy điều đó mà xét mình xem. Sau khi gặp con, người ta có gần Chúa hơn không? Sau khi nói chuyện với con, người ta thấy được nâng đỡ hay thấy nản lòng? Khi nhìn cách con đối xử với người khác, người ta có thấy được một chút gì đó của Chúa không?
Dì Clara mỉm cười, nói thêm: Con thấy đó, sự thánh thiện không phải ở chỗ mình sống nơi đâu. Ở trong đan viện mà lòng chưa hoán cải thì cũng vậy thôi. Còn sống giữa đời mà để Chúa sống trong mình, thì ở đâu cũng nên thánh được. Người ta có thể mang theo cuốn Kinh Thánh mà vẫn làm tổn thương người khác. Có thể lần chuỗi Mân Côi mà vẫn nói xấu người ta. Có thể đi lễ mỗi Chúa nhật mà vẫn không chịu tha thứ. Cho nên sự thánh thiện, sau cùng, là để cho Chúa sống trong mình, con à. Đem một chút tử tế vào chỗ khó khăn. Đem kiên nhẫn vào gia đình. Đem tha thứ tới chỗ đang hờn giận. Đem lời động viên tới người nản lòng. Con làm được những điều nhỏ ấy, là con đã thành muối, thành ánh sáng rồi.
Quỳnh cúi đầu, lòng dâng lên một cảm xúc khó tả. Cô tới đây chỉ vì tò mò về đời sống của các dì, vậy mà ra về lại mang theo một điều gì đó cho chính cuộc đời mình. Con cảm ơn dì, cô nói khẽ. Con tới đây, con cứ tưởng đời các dì âm thầm là uổng phí. Giờ con mới hiểu, âm thầm không có nghĩa là vô ích. Mà con cũng ngộ ra, con sống ngoài đời cũng vậy, đâu cần ai thấy, chỉ cần vì có con mà đời sống quanh con tốt hơn một chút.
Chiều hôm ấy, trước khi về, Quỳnh nán lại dự giờ kinh với các dì. Trong ngôi nguyện
đường đơn sơ, cô nghe tiếng các nữ tu nguyện kinh, những lời kinh âm thầm mà đã vang
lên như thế suốt bao trăm năm, chẳng ai ngoài Chúa nghe thấu. Và giữa sự thinh lặng ấy, Quỳnh cảm thấy lòng mình bình an lạ thường. Cô nhìn những gương mặt bình thản của các dì, những con người cả đời ẩn mình sau bốn bức tường, và cô không còn thấy đó là sự uổng phí nữa. Cô thấy đó là những hạt muối âm thầm tan vào đời, những ngọn đèn lặng lẽ cháy trong đêm.
Khi ra về, Quỳnh xin dì Clara cho mình được trở lại thăm. Dì gật đầu, tiễn cô ra cổng, và
dặn dò thêm: Con về, cứ làm hạt muối, làm ngọn đèn giữa cuộc sống của con nhé. Không cần ai thấy con. Chỉ cần, vì có con, mà đời sống quanh con mặn mà hơn, sáng hơn một chút. Rồi người ta nhìn con, mà lại thấy được Chúa.
Quỳnh gật đầu, mắt long lanh. Cô bước ra khỏi cổng đan viện khi trời đã ngả chiều,
nhưng trong lòng cô, một ngọn đèn nhỏ vừa được thắp lên. – Tủ sách dịch Công giáo
