Tay lần, miệng đọc, tâm suy

Trên một chuyến tàu, có một nhà sư và một cụ già ngồi bên nhau. Trên tay nhà sư có chuỗi hạt và miệng đang lẩm nhẩm đọc những lời kinh, và cụ già cũng lần chuỗi mân côi. Một lát sau, nhà sư lên tiếng và chuyện trò với cụ già: “khi tay chúng ta lần từng hạt chuỗi, miệng đọc những lời kinh thì chắc chắn tâm hồn sẽ được biến đổi dần theo những lời kinh mình đọc”.

Lời nhà sư làm ta nhớ tới câu nói ngắn gọn : miệng đọc, tâm suy. Nhưng nhiều khi ta lần hạt cho xong nhiệm vụ và chỉ tiêu đặt ra. Có người tự đặt ra quyết tâm cho mình lần hạt mỗi ngày 50 kinh, 100 kinh hoặc 200 kinh, nên họ đọc vội vàng cho mau xong nhiệm vụ. Có những cộng đoàn hay gia đình đọc kinh mân côi với tốc độ quá nhanh, nuốt hết chữ và mệt muốn đứt hơi. Những kiểu lần chuỗi như thế không phải là điều tốt: thà đọc ít lại mà đọc sốt sắng thì tốt hơn là đọc nhiều. Theo ngôn ngữ quảng cáo, ta có thể nói: kinh mân côi là sản phẩm hai trong một. Ta vừa đọc lên lời kinh ca ngợi Đức Mẹ và xin ơn trợ giúp, vừa lồng vào đó mầu nhiệm đang suy niệm.

Đức Phaolô VI đã nói: Kinh mân côi là bản tóm lược Tin Mừng. Quả vậy, những biến cố chính trong cuộc đời Chúa Giêsu từ lúc sinh ra, cuộc đời công khai, tử nạn và phục sinh đều được đưa vào kinh mân côi để chúng ta có cơ hội suy niệm và cầu nguyện. Mẹ Maria đã có mặt trong những biến cố này nên Mẹ đã suy niệm và hiểu rõ ý nghĩa của nó và chúng ta xin Mẹ cầu bầu cho ta ơn lành phù hợp với mầu nhiệm đang suy ngắm.

Theo cách thông thường chúng ta xướng lên mầu nhiệm suy niệm, sau đó đọc 1 kinh lạy cha, 10 kinh kính mừng, kinh sáng danh và 3 câu lạy. Nhưng tôi đã đọc ở đâu đó cách lần chuỗi linh động hơn khi ta vừa làm việc vừa lần hạt: ta đọc khoảng 10 kinh kính mừng cũng được, vì ta không thể và không cần đếm chính xác 10 kinh như khi đọc chung. Cách lần hạt nầy sẽ giúp ta suy niệm một vài chục hạt khi trời mưa hoặc khi đợi chờ ai đó.

Trong những lần hiện ra gần đây, chính Đức Mẹ truyền lệnh cho chúng ta phải năng lần hạt mân côi để cầu nguyện cho hòa bình thế giới, cho sự hoán cải các tâm hồn. Người Kitô hữu luôn xác tín rằng: kinh mân côi là vũ khí lợi hại giúp ta chống trả cơn cám dỗ và âm mưu của satan, nhưng sở dĩ kinh mân côi chưa mang lại hiệu quả vì chúng ta đọc không đúng cách: thái độ nghiêm chỉnh, miệng đọc tâm suy, đọc chậm rãi để cho lời kinh và mầu nhiệm thấm đẫm tâm hồn, và chúng ta thường chỉ cầu nguyện cho riêng mình.

Sửa lỗi anh em

Đây là một mệnh lệnh của Chúa Giêsu : “Nếu anh em con trót phạm tội, thì hãy sửa lỗi nó”. Và trong Cựu Ước, qua miệng tiên tri Êdêkien, Chúa nói với ta rằng: Ngài đã đặt mỗi người chúng ta làm người canh gác anh em, có nghĩa là mỗi người chúng ta đều phải chịu trách nhiệm về phần rỗi anh em mình.

Có một thực tế cuộc sống vẫn thường xảy ra là chúng ta làm ngơ khi thấy anh em mình làm điều không tốt. Chúng ta vẫn yên lương tâm vì nghĩ rằng chuyện đó chẳng liên quan đến mình. Nhưng lời tiên tri Êdêkien nói rất rõ ràng : Nếu anh em phạm tội mà ngươi không nói cho họ biết về tội lỗi của họ, thì người anh em sẽ chết trong tội và ngươi cũng sẽ bị Thiên Chúa hỏi tội.

Chúng ta nhớ lại hai câu chuyện trong Cựu Ước. Câu chuyện thứ nhất: Cain giết Abel xong thì Thiên Chúa đã hỏi : “Cain, em con đâu?”. Cain trả lời: “Tôi không biết, tôi có phải là người canh giữ em tôi đâu”. Thiên Chúa đã vạch tội và cain đã nhận ra điều xấu xa mình đã phạm. Câu chuyện thứ 2 là câu chuyện nói về vua Đavit: nhà vua đã phạm tội ngoại tình và giết người mà vẫn bình thản như không có chuyện gì xảy ra, Chúa sai tiên tri Nathan đến nói cho vua biết về tội và hình phạt Chúa dành cho vua, và đến lúc nầy nhà vua mới ăn năn sám hối rất tha thiết. Chung quanh chúng ta đầy dẫy những người làm nô lệ cho đam mê : trộm cắp, ngoại tình, khô khan, nói hành, nói chuyện tục tĩu, làm ô nhiễm môi trường sống, gian tham, hối lộ… nhưng vì cả nể hay sợ liên lụy, chúng ta thường chọn thái độ im lặng ‘ai làm người ấy chịu’, nhưng đừng quên rằng Chúa sẽ hỏi tội cả ta nữa, vì chính Ngài đã đặt mỗi người làm người canh gác anh em mình.

Chính Đức Kitô đã không bỏ mặc con người nô lệ dưới quyền sự chết, Ngài không chọn thái độ vô can, không dính líu đến thân phận của muôn loài, nên đã tự hạ làm người và chịu chết để cứu chuộc họ. Tình yêu là như vậy: quên mình để mưu tìm hạnh phúc cho người yêu. Và noi gương Đức Kitô, nhiều người đã dấn thân quên mình vì hạnh phúc anh em, hạnh phúc đời nầy và phần rỗi linh hồn. Nhiều người có ý nghĩ rằng: các linh mục chỉ nên lo các bí tích và giảng dạy cho tốt là được, còn chuyện can thiệp vào những vấn đề xã hội là việc dài tay và phá rối trật tự của đất nước vốn đã rất ổn định như hiện nay. Nghĩ như vậy có lẽ quá thiển cận: mỗi người Kitô hữu đều được mời gọi trở thành người canh gác anh em mình, chung tay xây dựng một xã hội công bằng và một môi trường sống lành mạnh cho anh em mình, bênh vực những người nghèo và tố cáo những bất công. Một thực tế đáng buồn là các linh mục hôm nay giảng thần học quá cao siêu mà ít để ý đến trau dồi đời sống nội tâm cho giáo dân, những bài giảng ít nói đến thực tế cuộc sống vì sợ đụng chạm đến ai đó và sợ phiền phức cho mình. Mỗi người đừng quên rằng đến ngày phán xét, Chúa sẽ hỏi chúng ta về phần rỗi anh em: giáo dân con đâu, vợ con con đâu, anh em con đâu???

Một điều tệ hại vẫn thường xảy ra : thấy anh em phạm lỗi thì không nói gì giúp họ sửa lỗi, sau đó lại rỉ tai nầy nọ, hoặc nói trên internet hay nơi phố chợ. Chuyện rỉ tai nầy gây ra hai điều không tốt: làm mất thanh danh người khác, gây ra hoang mang về sự xấu đang hoành hành khủng khiếp. Chúa Giêsu dạy ra một tiến trình khác hẳn với thái độ trên: Khi anh em người phạm tội thì hãy sửa lỗi, kín đáo và tế nhị.

Xin Chúa giúp con biết thay đổi thói quen khi đối diện với sự dữ vẫn đang xảy ra quanh mình: khiêm tốn và chân thành sửa lỗi anh em. Xin giúp con thắng vượt khuynh hướng hèn nhát để bỏ mặc anh em trong tội  và để hả hê vì thấy người anh em xấu xa hơn bản thân mình, vì biết rằng Chúa đã đặt con làm người canh gác anh em mình, cả phần rỗi linh hồn và hạnh phúc cụ thể trên trái đất nầy.

Sự tha thứ và chữa lành

Trong hai tuần liên tiếp (23 và 24 TNA), Chúa Giêsu dạy ta hai bài học căn bản về Đức Ái: sửa lỗi anh em và tha thứ cho anh em. Hôm nay, chúng ta nói với nhau vài khía cạnh của sự tha thứ.

-Tha thứ làm cho con người giống Chúa hơn. Ước mong của con người là được trở nên giống Chúa bao nhiêu thì càng tốt, vì có lời dạy rằng: “Các con hãy nên trọn lành như Cha các con trên trời là Đấng trọn lành”. Thiên Chúa tốt lành như thế nào? – Thưa: Ngài làm mưa trên kẻ lành người dữ, Chúa Giêsu xin Cha tha thứ cho ‘họ’ vì họ chẳng biết việc họ làm (Chúa tha thứ mà không đòi họ phải sám hối hay xin lỗi). Chúa đã tha thứ cho quân dữ làm khốn mình và cho mọi người trong nhân loại mà chính tội lỗi của họ đã đưa Ngài đến cái chết trên thập giá. Còn chúng ta cứ nhớ hoài tội anh em, tội đã lâu trong quá khứ nhưng lâu lâu lại được kể lại, thật tai hại và đáng thương cho phận người. Xin Chúa ban ơn thánh để giúp con mở rộng lòng mình để tha thứ cho anh em, biết quên đi quá khứ để nhìn đến con người hiện tại của anh em, biết tìm kẽ nứt nơi cuộc đời anh em để gieo vào đó hạt giống yêu thương hơn là gieo thêm những hạt giống hận thù.

- “Oán hờn và giận dữ là những điều ghê tởm, và chuyện đó kẻ tội lỗi có biệt tài”(Hc 27,30).  Lời sách Huấn Ca giúp ta xét lại tâm hồn mình. Ai trong chúng ta cũng nhìn nhận mình là người có tội trước mặt Chúa, nhưng xét mình lại thì chẳng thấy mình có tội gì đáng kể: không trộm cắp, không gian tham, không ngoại tình, không bỏ lễ. Nhưng chắc chắn, hằng ngày chúng ta rất dễ oán hờn và giận dữ với tha nhân. Oán hờn và giận dữ là biệt tài của kẻ tội lỗi, mà tôi là kẻ hằng ngày vẫn phạm những lỗi đó, vậy tôi vẫn là kẻ tội lỗi. Xin Chúa thương xót con để con đừng nuôi lòng oán hờn và giận dữ nữa, vì đây là những cản trở lớn làm Chúa không thoải mái cư ngụ nơi lòng con. Chính những tật xấu nầy làm tâm hồn con mất vui và làm anh em xa lánh con.

- Hãy bỏ qua điều sai trái cho kẻ khác, hãy thương đến người đồng loại, thì ngươi mới được thương xót và tha thứ khi cầu xin Đức Chúa. Điều nầy nhắc đến nhân quả xảy ra ngay trong đời sống tại thế. Dân gian thường bảo ‘xởi lởi thì trời gởi của cho’. Chúa không phải là người ưa trả thù, nhưng lời sách Huấn Ca nói lên điều vô lý nơi kẻ xin giọt nước tha thứ cho một ly nước đã tràn đầy dòng nước nhỏ nhen ích kỷ: Thiên Chúa biết rõ tâm can con người.

- Kẻ báo thù sẽ chuốc lấy báo thù của Đức Chúa, tội lỗi nó Người xem xét từng ly. Hãy nhớ đến ngày tận số mà chấm dứt hận thù. Bao lâu còn sống trên đời Thiên Chúa nhân từ luôn ban phát điều tốt lành nhất cho cả kẻ lành người dữ, nhưng  khi đến giờ lìa thế con người không thể thay đổi tình trạng tâm hồn mình nữa, và nhiều lần Chúa Giêsu đã nói đến sự thưởng phạt. Vậy hãy nhớ đến ngày tận số mà chấm dứt hận thù, hãy làm hòa với anh em khi còn đi dọc đường, còn khi đã ra trước mặt quan tòa thì mọi sự đã hết đường xoay xở: đền tội.

Lạy Chúa, nếu lấy Đức Ái làm thước đo sự trọn lành, thì bao lâu còn sống trên đời nầy là con còn lỗi phạm đến anh em. Xin Chúa ban ơn giúp sức để con thắng vượt những cám dỗ xúi giục con nhìn anh em với con mắt ghen tị nghi ngờ và còn nuôi mãi sự giận dỗi với một số người nào đó. Xin cho lòng con rộng mở tới mọi người, tha thứ như Chúa đã tha thứ trên thập giá, để con càng ngày càng trở nên giống Chúa hơn.   

Con có yêu mến Thầy không ?

Đây là một câu hỏi ‘xoáy’ vào nội tâm người được hỏi. Câu trả lời đương nhiên là ‘có’, nhưng tại sao lại có những hành vi này nọ không tương hợp mà hai người đã biết và phải điều chỉnh lại. Chúa Giêsu hỏi ông Phêrô đến ba lần câu hỏi trên và ông Phêrô cảm thấy buồn về sự việc nầy. Nhưng có lẽ Chúa không hỏi như thế để bù lại ba lần ông chối Thầy cho bằng muốn nhấn mạnh đến tình yêu mến ông phải có khi dẫn dắt con thuyền Giáo Hội.

Quả vậy, phải yêu mến Chúa Giêsu như là đối tượng duy nhất của lòng mình, con người mới có thể tận tâm phục vụ Giáo hội của Người. Thử hỏi một vị Giáo hoàng, một giám mục, một linh mục hay một vị lãnh đạo cộng đoàn trong giáo xứ mà không đặt trọng tâm đời sống mình trên lòng yêu mến Giáo hội và không gắn kết mật thiết với Chúa Kitô thì chuyện gì sẽ xảy ra ?- Họ yêu chính bản thân họ khi tìm kiếm danh vọng và lợi lộc qua chức vụ họ nắm giữ, họ là con người hai mặt giữa việc làm và lời nói. Trong một Thánh lễ mừng kính hai thánh Phêrô và Phaolô, cha quản xứ đặt một câu hỏi với  ông chủ tịch HĐGX rằng: “Ông có yêu mến Giáo xứ không?” – Ông trả lời: “Thưa cha, con đã yêu mến giáo xứ nầy từ thời còn nhỏ”. Cả cha xứ và cộng đoàn đều bằng lòng với câu trả lời nầy, nhưng đây cũng là một câu hỏi ‘xoáy’ vào nội tâm để buộc người ta phải điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với điều mình đã khẳng định.

Chính lòng yêu mến hay còn gọi cách bình dân là ‘thích’ sẽ giúp ta hoàn thành những công việc và dự tính một cách vui vẻ, linh hoạt và kiên trì. Có lần một người bạn giới thiệu với tôi về một môn học hữu ích cho cuộc đời là học đàn guitar, tôi trả lời mà mình quá bận rộn không có giờ để học thêm nó, người kia mới trả lời: “Đó là do mình không thích, nếu thích sẽ thu xếp được thời giờ”. Đúng vậy, nếu ta yêu mến giáo xứ hay tập thể mình đang tham gia, mình sẽ thu xếp được thời giờ. Khi mình cảm thấy mệt mỏi trong đời sống gia đình, trong sinh hoạt tập thể, trong công việc làm ăn… thì đó là biểu hiện mình thiếu lòng yêu mến và mình cần phải điều chỉnh lại thái độ với cuộc sống.

Trong cuộc sống tâm linh của mỗi người luôn có những mắt xích vô hình, gắn kết với nhau mạch lạc và nếu mắt xích dưới tách rời khỏi mắt xích trên thì tất cả sẽ rối loạn và mất trật tự. Mắt xích đầu tiên là Thiên Chúa, Ngài là Alpha và Omega của vũ trụ và của mọi vấn đề. Khi ta yêu mến và kính sợ Chúa, ta nhận ra mình là phàm nhân yếu đuối và mọi người là anh em một Cha trên trời. Khi ta không nhìn nhận vai trò của Chúa trong vũ trụ và trong cuộc đời mình thì ta sẽ thờ lạy các bụt thần thời đại (cái tôi, danh lợi thú) và coi anh em như những đối thủ tranh giành lợi lộc. Khi nhìn nhận Chúa, ta sẽ nhận ra những mắt xích khác như các vị lãnh đạo đạo đời như những người thay mặt Chúa để tạo nên sự hài hòa trong xã hội theo sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Trong những mắt xích thứ cấp nầy, tôi muốn nói đến vai trò của các bậc cha mẹ trong gia đình. Khi con cái có lòng kính sợ Chúa và yêu mến cha mẹ, chúng sẽ coi nhau như anh em; nhưng nếu thiếu lòng yêu mến trên, chúng sẽ bất hòa và thiếu sự nhường nhịn thông cảm nhau.

Con người không thể sống mà không yêu mến, nếu không yêu mến điều cao siêu thì nó sẽ tìm kiếm những điều phù phiếm. Hãy hướng lòng yêu mến của ta về những điều cao siêu trên trời, yêu mến Thiên Chúa và Giáo hội của Người một cách tận tình. Có vậy, cuộc đời ta không kết thúc ở tuổi 100 mà còn kéo dài sang cõi vĩnh cửu trong nhà Cha nhân lành.

Sống có nhân cách

Trong mỗi con người đều có khuynh hướng vị kỷ mà biểu hiện của nó là ta thường nghĩ rằng mình trổi vượt hơn người khác và dễ coi thường người khác. Dĩ nhiên những biểu hiện nầy là không tốt và ta cần phải thay đổi để chính mình và xã hội được thoải mái hơn. Tôi chỉ nêu lên một vài ví dụ cụ thể trong cuộc sống.

Ngày xửa ngày xưa còn đi học phổ thông, có kiểu làm bài ‘toán chạy’: thầy ra đề toán, thường là đại số, ai làm xong trước thì chạy nộp bài ngay, nếu trúng thì sẽ được điểm cao. Điều nầy khuyến khích sự nhanh trí và gây hào hứng cho lớp học. Nhưng nếu trong xã hội, ‘đức tính’ nầy được áp dụng thì sẽ gây nên sự bực bội cho người khác, vì mất trật tự: giành giật nhau để sống, mất nhân cách và không tôn trọng người khác. Người Pháp có câu ‘faire la queu’ để diễn tả văn hóa tây phương: văn hóa xếp hàng. Không biết đến bao giờ, người Việt mình mới học được việc ‘xếp hàng’ cho có thứ tự: ai đến trước vào trước. Điều nầy khó không phải vì không biết cách xếp hàng mà vì người Việt mình quen sống xô bồ, giành giật và thiếu tôn trọng tha nhân. Hãy cứ đến rạp chiếu bóng, điểm mua hàng theo tem phiếu, mua vé tàu, tòa giải tội, nơi rước lễ ngoài trời… thì thấy rõ: ai nhanh người ấy được, ai mua được trước người ấy khéo, và nhân cách đi chỗ khác chơi. Thật buồn.

Một đám tiệc. Trong Tin Mừng, khi nói về chuyện mời khách dự tiệc, Chúa bảo ta đừng nghĩ đến mình nhưng hãy nghĩ đến tha nhân: mời những kẻ đui mù què quặt ăn một bữa cho tử tế, họ không có gì trả công ngươi và Cha trên trời sẽ trả công cho ngươi. Còn chúng ta, khi mời tiệc ta thường chỉ nghĩ đến vinh dự của mình mà mời tràn lan khách dự tiệc quá mức cần thiết, không nghĩ đến sự phiền phức khó xử của người khác, nhất là vấn đề kinh tế. Chuyện thứ hai trong một bữa tiệc: rượu làm hoan hỷ lòng người. Nhưng chính chuyện uống rượu nhiều cũng gây nên nhiều hệ lụy trong cuộc sống và các mối quan hệ: bệnh tật, giao thông, không làm chủ bản thân và trong thâm sâu của việc ép nhau uống rượu bia là muốn chứng tỏ mình trổi vượt hơn người kia về tửu lượng và phong cách, coi thường nhân phẩm của nhau. Điều thứ ba, tại sao các tấm thiệp không thường xuyên ghi số ĐT để báo lại trong trường hợp ‘không thể’ dự tiệc mừng nhỉ ? Tôi nghĩ rằng việc ghi số ĐT cũng là thể hiện một nét văn hóa của người có nhân cách và tránh mất lòng nhau. Chuyện thứ tư trong việc mời khách dự tiệc là chuyện mời những người già. Người cao tuổi thường không có thu nhập, nhưng họ lại là nguồn cội còn sót lại của nhiều dòng tộc, không mời không được nhưng mời thì quá bất tiện cho họ. Xử lý sao đây ? Tôi nghĩ đến hai giải pháp: họ nhận được tấm thiệp trong đó có ghi "sự hiện diện và lời chúc mừng thay cho tặng vật" hoặc nên chuẩn bị sẵn những phần quà tặng lại họ. Không biết có thực tế không ? Tôi biết có những người cao tuổi chẳng có thu nhập gì nữa, hằng tháng xã hội trợ cấp 270.000đ, vậy mà khi được mời dự tiệc họ cũng bỏ 200.000đ, hơn 20 ngày tiền trợ cấp đã bay vèo chỉ vì một thiệp mời.

Lời Tin Mừng: Có thì nói có, không thì nói không, thêm thắt bịa đặt là do ma quỷ. Đạo đức con người đáng báo động đỏ khi sự trung thực trong lời nói cũng trở nên hiếm hoi trong cuộc sống. Trong xã hội, để ‘đấu tố’ một người nào đó, người ta dựng nên một câu chuyện và  một số nhân chứng, thế là đủ để khép tội; nhưng nay ngay trong cuộc sống thường ngày, nhiều người nói ngược với sự thật, về những chuyện rất bình thường và làm cho các mối quan hệ giữa người với người thật sự rối loạn: chẳng biết tin ai ! Chúa Giêsu đã từng dạy: “Nếu các con không trở nên như trẻ nhỏ, các con chẳng được vào nước trời”. Chúa muốn nói rằng: hãy sống trung thực và khiêm nhường cậy dựa vào Cha trên trời. Không gì làm mất nhân cách của ta hơn là khi người khác biết ta dối trá và lật lọng: nói dối như cuội.

Trước khi sống đúng tư cách người con cái Chúa, ta phải sống cho ra con người: sống tử tế và có nhân cách, biết tôn trọng tự do và nhân phẩm của người khác và tôn trọng chính mình. Mỗi ngày, hãy xét mình để nhận ra những ‘lỗi phạm’ cần thay đổi. Có câu danh ngôn nói rằng: ‘Nhiều điều rắc rối đã xảy ra vì bạn không biết ngồi yên một chỗ’. Ai trong chúng ta cũng nghĩ rằng mình trổi vượt hơn người khác về một điều gì đó, nên ta thường hành động vì cái ‘tôi’ của mình hơn là vì đại nghĩa. Lời Kinh Thánh: "Anh em hãy tự khiêm dưới bàn tay uy quyền của Thiên Chúa và Người sẽ cất nhắc anh em lên khi đến thời Người viếng thăm".

Những lời lẩm bẩm

Có câu danh ngôn nói rằng: Trong cuộc đời, có hai thứ cần phải tiết kiệm là lời nói và thời gian. Thời gian là vàng là bạc nên việc sử dụng nó cho có ích là điều dễ hiểu. Nhưng lời nói thì khác, nhiều người thích ăn to nói lớn để lấn át người khác và người ít nói thường được đánh giá là yếu thế và chậm chạp.

Sách Gương Phúc dạy ta rằng: “Con ơi, đừng bao giờ dám tranh luận về những vấn đề siêu việt thuộc lý đoán nhiệm mầu của Thiên Chúa: tại sao người nầy bị ruồng rẫy, người khác lại được ân sủng dư dật ? Tại sao người nọ bị cực khổ, người khác lại được may mắn ? Những điều đó vượt tâm trí nhân loại, chả có lý luận nào thăm do được lý đoán nhiệm mầu của Thiên Chúa”.

Thế nhưng, trong cuộc sống ta luôn mở miệng để trách cứ việc làm của người khác và thường dùng những từ thô lỗ bị tiêm nhiễm từ xã hội: thằng nghiện, thằng say, thằng làm đường, thằng xây dựng.. gì mà ngu dốt! Kể cả những ông tổng thống, những diễn viên bậc cha chú, kể cả linh mục cũng được gọi là ‘thằng’ một cách bình dân. Thứ nhất là trong lời nói ta nên thể hiện văn hóa: con người có nhân phẩm nên tránh dùng những tiếng miệt thị  và đừng dùng tiếng ‘ngu dốt’ vì sẽ bị án lửa thiêu. Thứ hai, quyền xét đoán là của Thiên Chúa, còn ta là ai mà dám xét đoán tha nhân: "Đừng xét đoán để khỏi bị Chúa đoán xét".

Trong các giáo xứ, người ta thường bàn nhiều đến cha quản xứ và các vị HĐGX, khía cạnh tốt là người giáo dân vẫn còn quan tâm đến giáo xứ, nhưng khía cạnh xấu là người ta thường phạm thánh và phạm tội xét đoán tầm phào: không đủ thẩm quyền và không đủ dữ liệu. Tốt nhất là nên tiết kiệm lời trong chuyện nầy, vì nó sẽ tạo một thói quen xấu và đôi khi mình trở thành người bất nhất: trước chê nhưng sau lại khen vì thấy hiệu quả công việc ‘họ’ làm quá tốt đẹp.

Những lời xét đoán tầm phào và mang tính miệt thị sẽ làm nhụt chí cho những người làm việc chung, làm giảm giá trị của người phát ngôn và làm mất đức bác ái trong một cộng đoàn. Những lời ‘xì xào’ là những gáo nước lạnh tạt vào thiện chí của người khác, trừ một vài người bản lãnh xem thường dư luận mà thôi. Đức cha Vinh Sơn đã từng nói: “Khi đi tu triều, các ứng viên đều có lòng quảng đại muốn phục vụ dân Chúa trong công tác mục vụ, nếu không thì các ngài đã chọn lối sống tu dòng hay bậc giáo dân, nên đừng quá khắt khe khi nói về công việc mục vụ của các cha xứ, hãy cho các ngài thời gian và sự cộng tác”.

Tập thói quen kềm hãm miệng lưỡi là điều cần thiết để tiến đức: chỉ nói những điều có ích cho người nghe, vì Chúa biết rõ tâm tư con người và Ngài trả lại cho mỗi người tùy theo việc họ làm. Nhưng có những lúc ta buộc phải nói để sửa lỗi anh em và khi việc im lặng của ta lại gây hại cho cộng đoàn. Hãy nói ít với tạo vật để nói nhiều hơn với Thiên Chúa: xin Chúa giải thoát con khỏi những sầu muộn và lo lắng vô ích. Hãy đến với Thánh Tâm Chúa Giêsu để học nơi Ngài bài học tự hủy, khiêm nhường và hiền lành.

Sợ cái chết

Cuộc đời con người chất chứa bao nỗi sợ, trong đó có nỗi sợ chết. Dù một người sống gần 100 tuổi (với tật nguyền và bao nỗi vất vả), nhưng khi phải đi bệnh viện và thấy không còn hy vọng khỏe lại thì có vẻ thất vọng và không muốn về nhà: sợ chết.

Cái chết là một kết thúc tất yếu của thế giới vật chất, giống như chiếc lá già phải rụng đi để những chiếc lá non lại mọc ra một cách hài hòa. Chúng ta tự hỏi: nếu nguyên tổ không phạm tội và loài người sống trong tình trạng ân sủng thì có lẽ thân xác con người không phải trải qua tình trạng mục nát chờ ngày phục sinh, mà cái chết chỉ là bước chuyển dịch vào cõi thiên đàng. Nếu không có tội Adam thì có lẽ kinh Tin Kính sẽ rất ngắn gọn, vì không có phần tuyên xưng về Ngôi Hai cứu chuộc và về Hội Thánh; và có lẽ con người không sợ chết vì không có sự quyến luyến quá mức về vật chất và sự phán xét cũng rất nhẹ nhàng. Đó chỉ là những giả thuyết, và chúng ta phải tạ ơn Chúa vì công trình cứu chuộc do Chúa Kitô mang lại còn tuyệt vời hơn công trình sáng tạo gấp bội phần và chúng ta có cơ hội cảm nghiệm được tình thương xót của Thiên Chúa qua những mạc khải và cái chết cứu độ của Chúa Giêsu.

Ai đó đã từng phân tích: sở dĩ chúng ta sợ chết là vì chúng ta thiếu lòng tin vào sự nhân lành của Chúa. Sách tu đức dạy có 3 mức độ đạt đến sự trọn lành trong đời sống đạo: sống ngay lành để tránh phạm tội và bị phạt trong hỏa ngục, làm việc lành để tích lũy phần thưởng trên trời, làm mọi sự vì yêu mến Chúa – còn công trạng thế nào là do Chúa ban tặng. Trở lại vấn đề sợ chết ở trên, ta có thể nói rằng: một người có niềm tin vững vàng vào tình thương Chúa, luôn biết tìm kiếm ý Chúa và làm mọi việc vì yêu Chúa thì họ không sợ chết. Nhưng vì ma quỷ cám dỗ, vì niềm tin và tình mến của con người khó đạt đến mức vẹn toàn nên hầu như ai cũng sợ chết. Bởi vậy, bổn phận của những người mạnh khỏe là phải nâng đỡ sự yếu hèn của những ai lâm cảnh khốn cùng và cầu nguyện cho họ luôn cảm nghiệm được tình thương Chúa trong cơn thử thách.

Quê hương chúng ta ở trên trời và cuộc sống trần gian chỉ là kiếp lữ khách. Hãy cố gắng tập sống cho thanh thoát nhẹ nhàng, vì sau khi chết những thứ ta vất vả tích góp và những mưu toan vất vả của ta chẳng có mấy ý nghĩa. Người trinh nữ khôn ngoan biết mang theo chút dầu là tình mến Chúa yêu người, còn mọi sự khác cứ để Ngài lo liệu. Tập thói quen từ bỏ ý riêng để vâng theo ý Chúa mỗi ngày là một bài tập hữu ích giúp ta tránh được nỗi ‘sợ chết’.