Thủy chung

Khi nói đến thủy chung, người ta thường nghĩ đến sự trung tín trong đời sống vợ chồng, nhưng ý nghĩa của nó còn mở rộng đến mọi lãnh vực cuộc sống. Thủy là khởi đầu, chung là kết thúc; thủy chung là trước sau như một. Từ đồng nghĩa với nó là trung thực, thật thà, ngay chính; từ phản nghĩa với nó là lượn lẹo, dối trá, phản bội. Thủy chung là trung thành với lời đã hứa, dù bản thân phải chịu thiệt thòi về vật chất hay tinh thần. Muốn thủy chung, ta phải tự trọng và biết nghĩ đến người khác.

Chuyện cuộc sống. Câu chuyện 1: Chị kia đang chạy xe máy, nhặt được chiếc ví của một người đàn ông bán hàng rong chạy phía trước, chị tăng tốc cho kịp xe kia và trả lại ví cho người ta. Anh này dừng xe, nhìn thẳng vào mặt chị ta một hồi lâu, vừa tỏ dấu vui mừng vừa ngạc nhiên như đang nhìn một thiên thần bị lạc xuống trần. Anh mở chiếc ví đầy tiền, xin hậu tạ, nhưng chị này chỉ lấy một cặp lục bình anh ta cho làm kỷ niệm cho anh yên lòng. Câu chuyện 2: Anh chạy taxi có một khách hàng nữ. Xe dừng và khách xuống xe và anh lại tiếp tục công việc của mình. Bỗng nhìn lại phía sau ghế ngồi, anh thấy chiếc ví của khách bỏ quên và anh gọi điện hẹn gặp ở góc đường để trả lại cho khách. Chị ta nhận lại ví, thấy mọi sự còn nguyên, tỏ ý muốn hậu tạ. Bác tài không lấy một đồng, chỉ hỏi lại số tiền trong ví để ghi vào trong một cuốn sổ, như là giá của sự thành thật.

Cuộc đời đầy những chuyện vui, chuyện tốt, nhưng đó không phải là tin tức và chẳng ai nhớ lâu; nhưng cũng còn khối chuyện buồn mà chúng ta thường kể cho nhau nghe với một niềm thích thú: những chuyện lượn lẹo, khôn tréo, lừa lọc. Những chuyện xảy ra từ cấp cao và từ những người tai to mặt lớn trong xã hội, nay len lỏi về tận các gia đình, phá nát tình làng xóm và ruột thịt, xảy ra với những người con cái Chúa… thật đau lòng! Ngày nay đầy dẫy chuyện vợ chồng không chung thủy, người ta lường gạt nhau để kiếm lợi cho mình mà không quan tâm đến quyền lợi và tâm trạng của người kia.

Có câu chuyện kể rằng: Có người kia có con ngựa quý, có người trả giá cao nhưng anh ta vẫn không bán nên lập mưu: cải trang thành người bị bọn cướp trấn lột, nửa sống nửa chết bên lề đường. Trong lúc người chủ ngựa dừng lại để săn sóc cho kẻ bị nạn thì anh này liền nhảy phóc lên ngựa và phi mất. Anh chủ ngựa chạy theo nói rằng: “xin anh đừng kể chuyện nầy cho một ai, kẻo sau nầy có nhiều người bị nạn không nhận được sự giúp đỡ”. Đừng dọn những bữa tiệc hỏa ngục khi góp phần tuyên truyền sự xấu, vì sẽ làm cho lòng tốt bị chết ngạt. Một trong những cách tàn phá lương tâm con người là tuyên truyền sự xấu và tội phạm mà ít nói đến chuyện tốt. Tivi ra rả những chuyện dối trá, hiếp dâm, trộm cắp, ma túy, mại dâm… như là tin tức. Đó là những bữa tiệc hỏa ngục của truyền thông và chúng đầu độc tâm hồn người dân và làm cho cuộc sống chung trở thành vô cảm và ích kỷ, đó là một cách làm cho tội phạm tăng nhanh, vì chúng kích thích lòng tham và thói dâm ô trong con người. Chúng ta biết quá rõ những chuyện không cần biết và biết không rõ những chuyện cần biết, có là một điều tội.

Đừng lên án kẻ tội lỗi, nhưng hãy lên án tội lỗi. Muốn cho môi trường vật chất được trong lành, chúng ta phải nhặt rác và quét dọn thường xuyên; muốn cho môi trường luân lý trong cộng đồng giáo xứ hay trong một nhóm bạn được trong sạch, chúng ta phải phản tỉnh để loại trừ những điều xấu và tán đồng những cách hành xử đúng Tin Mừng. Ông Martin Luther King có một tư tưởng rất độc đáo: Chúa buộc ta phải yêu thương mọi người, kể cả những người xấu, nhưng rất may là Ngài không buộc ta phải kính trọng họ. Yêu người khác được thể hiện bằng việc cầu nguyện cho họ nhận ra chân lý, mong muốn điều thiện hảo cho họ, tha thứ cho họ. Trong một chương trình truyền hình gần đây, người ta có một sự so sánh về những scandal mà các nghệ sĩ gây ra: người Hàn quốc tẩy chay nghệ sĩ một cách triệt để và lâu dài, trong lúc khán giả Việt mình xem chừng dễ tha thứ, nên scandal xảy ra đều đều.

Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi ban cho họ Người Con Một là Đức Giêsu. Thiên Chúa là mẫu gương chung thủy cho con người noi theo. Bản chất của Ngài là yêu thương nên ‘tình yêu’ là chìa khóa để con người hiểu được phần nào hành động của Chúa. Hãy nhìn lên Chúa Kitô trên thập giá để cư xử với tha nhân cho tử tế, và hãy xin ơn trợ giúp của Chúa để ra khỏi cơn cám dỗ tham lam khi lừa lọc tha nhân, vì đó là tội lỗi: “Có thì nói có, không thì nói không, thêm thắt bịa đặt là do ma quỷ”.

Phản tỉnh

Chỉ nửa trang giấy A4, Thánh sử Gioan (Ga 8,1-11) kể cho chúng ta một câu chuyện thật hay, với nhiều tình tiết giúp chúng ta sửa mình nên tốt hơn. Ở đây, chúng ta chỉ dừng lại ở hai tình tiết là sự kết án của đám đông và sự im lặng của Con Thiên Chúa.

Sự kết án. Người biệt phái và kinh sư dẫn đến đền thờ một người phụ nữ bị bắt quả tang ngoại tình. Họ muốn kết án tử cho cả người đàn bà và cả Chúa Giêsu. Thế nhưng, Chúa Giêsu là Đấng đến để cứu sống hơn là giết chết, Chúa đã giúp cho cử tọa hôm ấy nhận ra thân phận tội lỗi của chính mình và giúp cho người phụ nữ có cơ hội sống mà làm lại cuộc đời. Sự kết án và ném đá tha nhân là một lỗi lầm luôn rình rập ta, nó là mặt trái của thói giả hình và là biểu hiện của tính kiêu ngạo luôn tiềm ẩn trong từng người. Khi nói về mặt trái của truyền thông, người ta không thể quên câu chuyện của Kevin Carter: Năm 1993, một nạn đói khủng khiếp đã xảy ra tại Sudan và nhiều nước Châu Phi, một hôm Kevin Carter đã chụp được một bức hình một bé gái với con kên kên ở phía sau. Một năm sau Kevin đã nhận được giải thưởng Pulitzer nhờ bức hình nầy, nhưng búa rìu dư luận tấn công anh (thân phận đứa bé ra sao, tại sao anh chỉ lo chụp hình mà không cứu đứa bé?) và chỉ 3 tháng sau anh đã tự kết liễu đời mình ở tuổi 33. Một vị mục sư nọ luôn không bằng lòng với đứa con trai của mình, ông đến gặp một chuyên gia tâm lý để xin tư vấn tìm cách sửa trị những tật xấu của con mình… vị chuyên gia nghe chuyện và hỏi lại một câu: “Ông đã nguyền rủa con trai ông từ bao giờ rồi???  Cũng giống như vị mục sư nọ, chúng ta cũng thường nguyền rủa người khác và thường đó lại là những người thân thiết với mình nhất như cha xứ và các người làm việc giáo xứ, anh em ruột thịt, cha mẹ và cả vợ hay chồng mình nữa. Sự nguyền rủa của chúng ta chỉ làm cho tâm hồn ta thêm cay đắng và sự chia rẽ ngày càng lớn, tựa như sự hiện thực của những lời nguyền rủa của mụ phù thủy trong các câu chuyện cổ tích. Thay vì nguyền rủa ai đó, tốt hơn là hãy cầu nguyện cho họ được trở nên tốt hơn và thay đổi cuộc sống.

Chúa Giêsu im lặng, mắt cúi xuống để không làm người phụ nữ ngại ngùng, Ngài lấy ngón tay viết trên đất. Ngài viết chữ gì thì không ai biết, không phải kéo dài thời gian hòng tìm câu trả lời, mà chỉ là để cử tọa có thời gian hồi tâm phản tỉnh: ai trong các ngươi vô tội thì ném đá trước đi! Người Do Thái được dạy rằng: Không ai vô tội, trừ một mình Thiên Chúa.

Thiên Chúa vẫn thường im lặng, đến độ người ta tưởng rằng Ngài không hiện hữu hoặc Ngài đang ngủ! Ngài để cho sự dữ và hành động của ma quỷ lan tràn khắp mặt đất, Ngài chẳng đáp ứng những lời cầu xin của nhân loại, Ngài để cho kẻ tin Ngài bị giết và thiệt thòi đủ cách… Ngài có quan tâm và yêu thương con người nữa không, Ngài có quyền năng không??? Sự im lặng của Chúa đôi khi làm nhiều người thất vọng và mất đức tin, nhưng nhiều người khác vẫn nhận ra dấu vết của Ngài trong lịch sử nhân loại và trong cuộc đời họ:

- Thiên Chúa không mong muốn Giáo hội bị bách hại, nhưng Ngài cho phép sự tử đạo xảy ra như một sự thanh luyện cần thiết để Giáo hội được lớn lên. Hãy biết rằng Chúa làm chủ lịch sử, Ngài vẽ nét thẳng trên những đường cong. Công trình sáng tạo của Chúa luôn trong tình trạng ‘lên đường’, khác với tình trạng ‘hoàn tất’, nên Ngài vẫn không ngừng chăm sóc để đưa vũ trụ đến mức thành toàn tốt đẹp.

- Chúa muốn con cái Ngài cầu xin với lòng chân thành và kiên trì những ‘phép lạ’ xảy ra cho mình và cho thế giới. Vì nếu ta không cầu xin thì sự lạ không thể xảy ra vì Chúa tôn trọng tự do của con người. Thế nhưng có biết bao điều ta xin mà Chúa cứ im lặng? – Hãy cứ xin, xin mãi, vì đó là một lệnh truyền; còn thời giờ và cách thế hành động cứ để cho Chúa tự do định liệu, vì chỉ có Ngài biết rõ điều gì tốt nhất cho ta và cho tha nhân.

- Còn sống ngày nào là ta còn phạm tội, vì ma quỷ như sư tử rình mồi cắn xé, tìm thêm kẻ tòng phạm. Chúng ta không ngừng cầu xin ‘đừng để chúng con sa chước cám dỗ’, nhưng Chúa vẫn im lặng, và con người vẫn không ngừng phạm tội. Thiên Chúa là toàn năng, ma quỷ phải lụy phục quyền Chúa, thế nhưng ma quỷ vẫn hoành hành trong nhân loại gây nên những tội ác khủng khiếp như giết người, tham lam, lăng loàn, ganh ghét, kiêu ngạo… Hãy biết rằng: Thiên Chúa không thử thách ai quá sức chịu đựng và Chúa ban ơn cho kẻ trông cậy Ngài, Chúa tôn trọng tự do của con người nên Ngài không đánh chết kẻ tội lỗi để họ còn có cơ hội ăn năn.

Lạy Chúa, xin thương xót con là kẻ có tội. Xin cho con ý thức sự yếu đuối của mình để đừng bép xép và nguyền rủa anh em, nhất là những người thân thuộc. Xin cho con biết bám chặt vào Chúa ngay cả khi Chúa giữ im lặng trong lịch sử nhân loại và trong cuộc sống của con… thì con biết rằng Chúa luôn có lý và Chúa luôn đồng hành với nhân loại. Amen 

Trở về với Chúa

Thiên Chúa là tình yêu. Đó là lời của Thánh Gioan Tông Đồ. Trong mùa chay thánh, chúng ta chiêm ngắm tình yêu Thiên Chúa biểu lộ cụ thể qua cuộc thương khó của Chúa Giêsu, cái chính để khóc thương tội lỗi mình đã gây nên cái chết cho Con Một Thiên Chúa, chứ không phải là khóc thương Chúa.

Nhà tôi có nuôi một con chó cảnh, giống Alaska, khoảng 30 kg. Nó rất đẹp trai, được chăm sóc hằng ngày và được yêu thương như một thành viên trong nhà. Dù nó chẳng làm được gì, chỉ biết ăn rồi ngủ, kêu lên khi có nhu cầu và đùa giỡn đôi chút. Đôi khi thoáng nghĩ nó là một gánh nặng cho một gia đình khá bận rộn với công việc, nhưng chẳng ai nghĩ sẽ bán nó để lấy một số tiền, vì các thành viên trong nhà có tình thương với nó. Nó được yêu thương một cách nhưng không, chẳng xứng đáng và chẳng có công trạng gì.

Đó cũng là một hình ảnh về tình thương của Thiên Chúa đối với con người. Thiên Chúa chăm sóc cả người lành kẻ dữ, không phải vì họ xứng đáng nhưng chỉ vì lòng thương xót vô biên của chính Ngài. Với mấy tỷ người đang sống trên trần, nếu Chúa không thương xót thì chẳng ai còn tồn tại, vì tất cả loài người là dòng giống phản loạn, bất hiếu, đã phạm tội biết bao nhiêu lần và sẽ còn xúc phạm đến Ngài bao lâu còn sống trên trần. Thế nhưng, Thiên Chúa vẫn không ngừng tha thứ và dìu dắt họ tiến bước trên con đường chính lộ. Mỗi ngày mặt trời vẫn tiếp tục chiếu sáng, đó là hình ảnh nhắc nhở ta: Tình thương Chúa vẫn ngày ngày ấp ủ đời ta.

Từ câu chuyện nuôi thú cưng trong nhà và tình Chúa yêu ta, tôi có vài suy nghĩ:

- Nhiều người yêu con vật quá mức mà lại lãng quên con người. Trên thế giới, người ta lập ra những tổ chức bảo vệ động vật hoang dã hay vật nuôi trong nhà. Họ biểu tình, họ đưa ra tòa, họ làm thiện nguyện rất rầm rộ, nhưng hình như chính những người này lại không lưu tâm đến những tệ nạn về con người như phá thai, buôn người, lạm dụng … Giáo hội dạy chúng ta: hãy yêu thương chăm sóc mọi loài thụ tạo, vì chính Chúa đã đặt con người làm chủ công trình sáng tạo, nhưng hãy yêu thương con người một cách đặc biệt, vì con người được tạo dựng giống hình ảnh Chúa và chính Chúa Kitô hiện diện nơi tha nhân.

- Chúa mời gọi ta tha thứ cho tha nhân như là điều kiện để được Chúa tha thứ, nhưng Chúa cũng truyền lệnh: mỗi người hãy bỏ đường lối gian ác để được sống. Các vị mục tử đừng mừng khi thấy người ta tham dự thánh lễ rất đông, rước lễ gần hết nhà thờ và ngắm nguyện đầy đủ, vì thực ra nhiều người có lương tâm chai lỳ đến mức rước lễ hằng ngày nhưng bỏ vạ cáo gian và trộm cắp liên miên. Chính lương tâm chai đá đã làm cho ta mù trước sự tự hiến của Chúa Giêsu và lối sống cao đẹp của anh em, nên các gia đình Kitô hữu đang xảy ra nhiều trục trặc: sự ích kỷ đang lan tràn. Điều quan trọng là mỗi người trong cương vị của mình, hãy tạo một mối liên hệ thân tình với Chúa Giêsu và biết vâng theo sự dạy dỗ của Ngài.

- Thiên Chúa yêu thương ta vì chính Ngài chứ không phải vì công trạng của ta. Chúng ta tưởng rằng mình đang nỗ lực tìm kiếm Thiên Chúa, nhưng thực ra chính Chúa đang tìm mọi cách để yêu thương con người. Chúa dạy ta: khi làm xong mọi việc, hãy thưa lên ‘chúng con chỉ là đầy tớ vô dụng’, vì ‘tôi có là gì cũng là bởi ơn Chúa ban’. Nhiều người làm được một chút việc, liền kể công. Nhiều người làm việc không được như ý, xin ơn mà không thấy ơn nên bất mãn và bỏ Chúa. Nhiều người nghĩ rằng mình chẳng cần cố gắng mà làm gì cứ sống hâm hâm dở dở, vì Chúa đâu cần công trạng của con người. Những thái độ tự phụ, tự ti và không phục thiện đều không đúng. Chúa muốn ta sống với Ngài như trẻ thơ đặt hết niềm tin nơi cha mẹ mình, nhưng biết đáp trả tình thương mẹ cha bằng cách sống tốt hơn và lớn lên mỗi ngày.

Mùa chay là cơ hội thuận tiện để trở về với Chúa, là Alpha và Omega của muôn loài. Hãy tìm Chúa khi Người còn cho gặp, vì sẽ đến một lúc nào đó ta không còn cơ hội để nói lời yêu thương với Chúa và tha nhân nữa đâu: lúc cửa đã đóng và hơi thở đã vụt tắt! 

Lẩn tránh Chúa Giêsu

Câu chuyện người bị quỷ ám thành Ghê-ra-sa được Thánh sử Luca kể lại có một chi tiết đáng cho chúng ta xét mình lại trong ngày cuối năm âm lịch. Sau khi nghe biết việc xảy ra cho người bị quỷ ám và bầy heo, dân chúng nài xin Người đi khỏi vùng đất của họ (Mc 5, 16-17). Điều này cho thấy rằng họ sợ Chúa Giêsu quấy rầy, họ lẩn tránh một điều thiện hảo!

Điều này vẫn thường xảy ra cho chúng ta trong đời sống đạo:

Có thể nói nền tảng của lâu đài nhân đức là sự tự hủy: cầu nguyện, khiêm nhường và khó nghèo. Đọc lại tiểu sử các vị thánh chúng ta nhận ra rằng không có vị thánh nào thiếu 3 yếu tố trên, dù là thánh ẩn tu, hiển tu, tử đạo, lập dòng hay sống đời hôn nhân. Đan cử là cuộc sống của Thánh Gia: Chúa Giêsu, Mẹ Maria và Thánh Giuse. Các vị đã trải qua đời sống dương thế trong điều kiện ‘vô danh tiểu tốt’, dù cả 3 Đấng có thể phán một lời là mọi sự sẽ thay đổi! Nhưng không, các Ngài đã sống mầu nhiệm tự hủy đến tột cùng: chuyên chăm cầu nguyện, khiêm nhường và khó nghèo. Các vị không kêu ca, không khoe khoang và sống rất bình an. Sau nầy Chúa Giêsu dạy: Hãy tìm kiếm nước Thiên Chúa và sự công chính của Người, còn mọi sự khác Cha trên trời sẽ lo liệu cho, Người biết rõ anh em cần gì.

Đỉnh cao của lâu đài nhân đức là đức mến. Có lần vài người bạn cùng thảo luận với nhau, họ đưa ra câu hỏi: cảnh vực cao nhất của Kitô giáo là gì? Đây là một câu hỏi khó giữa muôn lời dạy của Tin Mừng. Phải chăng là khó nghèo, vì đây là mối phúc đầu tiên của các mối phúc, phải chăng là sự tự hủy như Đức Kitô đã tự hủy đến nỗi hiến mình vì tuân theo ý Cha, phải chăng là tử đạo? Phải chăng là quên mình đến sống giữa người nghèo như thánh Phanxicô Assidi và Mẹ Têrêxa. Đúng rồi, câu trả lời nằm trong Mt 25 … : “những gì các ngươi làm cho một kẻ hèn mọn là làm cho chính Ta”. Chỗ khác Chúa còn nói: “không có tình yêu nào cao quý hơn tình yêu của người thí mạng mình vì bạn hữu”. Và Thánh Phaolô nói: tôi sẽ chỉ cho anh em con đường trổi vượt hơn cả, đó là đức mến 1Cor 12,31. Đức mến được biểu thị bằng hình ảnh của cây thập tự với chiều đứng vươn lên Thiên Chúa và chiều ngang trải rộng tới tha nhân, là thân mình Chúa Kitô. Điều này cũng dễ hiểu, vì ai sống đức mến là hằng ngày vác thập giá mình để theo Chúa: họ bị giằng co giữa sự tích lũy và trao hiến, giữa sự an toàn và mạo hiểm, giữa sự cậy dựa vào những giá trị vật chất và sự phó thác mọi sự cho Chúa định liệu. Một trong những yêu cầu đầu tiên của Mẹ Têrêxa đối với những người tình nguyện mới đến là chăm sóc cho những người sắp chết, tắm rửa và chùi rửa các vết thương của người đó một cách trân trọng như săn sóc chính Chúa Giêsu, và trên khuôn mặt nhiều người thiện nguyện đã chiếu tỏa sự rạng ngời như đã gặp Chúa Giêsu vậy. Có một điểm chung giữa hai vị đại thánh Phanxicô Assidi và Mẹ Têrêxa Calcutta là các vị đến sống giữa những người nghèo – khác tôn giáo chỉ để yêu thương họ như là những người con của một Cha trên trời. Hai vị không đến để giảng hòa và giảng đạo nhưng chỉ để yêu thương từng con người cụ thể, không loại trừ một ai. Hai vị thánh cùng chìm sâu trong cầu nguyện, sống nghèo, khiêm tốn, và hiến thân phục vụ tha nhân cho đến hơi thở cuối cùng.

Khi kể về dụ ngôn người Samaritanô nhân hậu, Chúa Giêsu truyền dạy ta: Hãy đi và làm như thế. Chúa đòi hỏi chúng ta dầu sống giữa thế gian, nhưng không thuộc về thế gian: là muối men và là ánh sáng cho đời. Thế nhưng chúng ta thường bị đồng hóa với đời: cũng ham mê thế tục, bận rộn với những chuyện vô bổ, tìm kiếm lợi nhuận và tiền bạc cách thái quá và trái đạo đức, ngại những việc phục vụ không lương, khoe khoang và tự đắc về những việc mình làm… Đó chỉ là tiếng thanh la phèng phèng, đó là những thái độ lẩn tránh gặp gỡ Chúa Giêsu, Đấng luôn mang lại điều thiện hảo cho những ai gặp Ngài. Lạy Chúa Giêsu xin ở lại với chúng con mỗi ngày. Xin cho con đừng sợ mở cửa tâm hồn ra cho Chúa. Ngài là thần tình yêu, xin Chúa bước vào gia đình chúng con trong năm mới này, chắc chắn cùng vào với Ngài là thần thành công và thần giầu sang sẽ ngập tràn tâm hồn mỗi người chúng con.

ĐƯỜNG LỐI CHÚA DÙNG

Một nhà tu đức đã nói: Thiên Chúa thường dùng những đau khổ và bí ẩn cuộc sống để lôi kéo con người hướng về Ngài và nương tựa nơi Ngài.

Nói về đau khổ. Sinh ra đời con người mang một thân xác hay hư nát và một linh hồn bất tử. Con người có những nhu cầu của nó như ăn uống ngủ nghỉ, sinh lý, được an toàn, tôn trọng và yêu mến, nhu cầu thể hiện, khao khát hạnh phúc và được bất tử. Theo bản tính tự nhiên, con người có khuynh hướng tích góp cho mình quá mức mà quên mất tha nhân và khuynh hướng muốn tự lo liệu cho mình mà không cần đến Thiên Chúa, nên Ngài cho phép những đau khổ vật chất cũng như tinh thần xảy đến như một lời nhắc nhở họ hướng về những điều cao siêu, đến Đấng siêu việt. Ngài cho họ cảm nghiệm sự phù vân của cuộc đời và của cải vật chất.

Thiên Chúa là người cha nhân từ luôn lo liệu những gì tốt đẹp nhất cho con cái Ngài. Đó là sự thật được tỏ lộ qua Kinh Thánh. Ngài ban phát ơn lành là vì lòng tốt của Ngài, chứ không phải công trạng của con người. Con người chỉ là tạo vật, chỉ là nắm đất sét trong tay người thợ gốm. Tuy vậy, họ được Chúa yêu thương như con cái, đến nỗi ban cho họ Người Con Một.

Tự trong thâm tâm mỗi người, Thiên Chúa đã gieo mầm khát vọng hướng về sự thiện và tìm kiếm chân lý. Khát vọng này có khi bị cái xấu và lo toan cuộc sống vùi dập, nhưng không bao giờ chết hẳn, nó sẽ trỗi dậy khi có cơ hội. Thánh nhân nào cũng có một quá khứ và tội nhân nào cũng có một tương lai là vậy. Đừng quá thất vọng về cách đối xử của người khác, hãy biết rằng mầm mống sự thiện vẫn ẩn tàng nơi cõi lòng họ. Đó cũng là bí ẩn của cuộc sống. Điều quan trọng là cầu nguyện cho họ được hối cải, tìm kiếm sự trọn lành để được ơn cứu rỗi, thay vì thất vọng và nguyền rủa họ.

Cuộc sống luôn ẩn chứa những bí ẩn (mystery) mà con  người không bao giờ nắm chắc trong tay, cả trong quá khứ - hiện tại – và nhất là tương lai. Quá khứ dù đã trôi qua, nhưng ta không thể hiểu hết về nó: cõi lòng của mẹ cha, ông bà và những người đã từng đi qua đời ta, vì mỗi người trong họ đều có những bí mật của cuộc đời mà chính họ cũng không biết hết hoặc giữ im lặng mang xuống mồ. Quá khứ của ta cũng đầy dẫy những sự kiện đã xảy ra mà chính ta cũng không hiểu rõ, chỉ khi nào Chúa cho biết thì ta mới khám phá ra chuỗi tình thương bao la của bàn tay Ngài trên lịch sử loài người và cho chính đời ta. Đây cũng là những bí ẩn cuộc sống mà ta cần gẫm suy hằng ngày để phần  nào cảm nghiệm được sự dìu dắt đầy yêu thương của Chúa. Có một điều chắc chắn là đến ngày phán xét chung, mọi bí mật về đường lối hành động của Thiên Chúa trong vũ trụ, trên lịch sử loài người và từng người sẽ tỏ lộ rõ ràng cho mọi người được biết.

Hiện tại và tương lai ẩn chứa nhiều bí ẩn. Con người bận rộn với lo toan cuộc sống, bao dự tính và mơ ước, nhưng chẳng ai biết mình còn sống được bao lâu và đời mình sẽ trôi về đâu? Và đây cũng là những bí ẩn lớn nhất khiến con người hướng về Đấng là nguồn cội của muôn loài để ca tụng, xin ơn và phó thác. Cuộc sống của mỗi người dù ở hoàn cảnh và lứa tuổi nào luôn có những điều vượt quá sự lo liệu của mình, khiến con người phải cầu xin và phó thác cho một Đấng trên cao. Người ta thường chế giễu: ‘tôn giáo phát sinh từ nỗi sợ hãi, là vong thân vì không tin vào chính mình, là do ngu dốt và lạc hậu vì thiếu hiểu biết về những thực tại trong vũ trụ…’. Thực tế cho thấy chẳng ai vô thần cả: khi người ta không tin vào Thiên Chúa thì họ lại tin vào những ‘thần’ khác do con người bày ra và làm tôi vật chất quá mức cần thiết của nó.

Chiêm ngắm công trình tạo dựng và dùng lý trí suy tưởng về cuộc đời là những cách thông thường giúp con người nhận ra Đấng tạo dựng nên muôn loài. Thêm vào đó, Thiên Chúa còn gieo vào tâm hồn con người những thao thức và những bất an trong cuộc sống, cũng như đau khổ và bí ẩn cuộc sống để giúp họ hướng đến Ngài. Vì tôn trọng tự do của con người nên Thiên Chúa kiên nhẫn hành động và chờ đợi họ tìm về Ngài để được sống trong hạnh phúc.